मध्यमाध्यायः ३७ दिनसंख्या प्रायशो युगणे अधिका शषं समानम् । अतः परं कलियुगणनयने नवनगोन्दुगुण ३१७८ संख्येषु कलियातवर्षेषु इष्टशकवषंगरयुक्त इदशगुणं जत्वा चैत्रादिमा सन् संयुज्य त्रिंशता इत्वा वर्त मानसा स शक्तप्रतिपददि (१) तिथौरपि युवा प्रागुक्तकल्पाधिमासार्कदिन-कल्पावमचन्द्रदिनेषु शून्यत्त्रयं परिहाय शिष्टैर्गणहरकैः प्रागुक्तवद् घुगणानयनं कार्यमिति क लिहापरान्तं- युगणयोर्योगं कल्पादिषुगणः स्यात्। अथाहर्गणनयनवा स ना। गोऽदीन्दगाब्धिनवदस्रनगाङ्कचन्द्रास्तावत् कस्थ मारभ्य शकवर्षारम्भावसाना वत्सराः । ते च द्वादशगुणः क्रियन्त वर्तमानेऽब्द- गतमासयोगार्थम् । - यस्मात् सदृशयोर्योगो भवति । ततोऽतीतचान्द्रमासैक्ताः कल्पादिमारभ्य गता रविमास भवन्ति । यद्यपि संक्रान्त्यवधिरर्कमासस्तथापि न कश्चिद्दोषः । यतोऽर्हर्गणानयनेऽधिकमसवयवा न स्ट द्यन्ते । अन्यच्च यद्यधि मासपतनकालो , दूरे तदा मासरन्तरं न भवति । अथ समय तदTऽमावास्य समीप एवार्क संक्रान्तिस्तथाऽपि न दोषः । यतः सौरचान्द्रमासद्वयात्मक एवाधि- मासः । तथा हिये तावत् चान्द्रमासास्त एवाचार्येण कर्तुमारब्धाः । चान्द्रमासावधित्वेनाधिकमासोपलब्धये रवमांसगणः कल्पितः। यतो रवि मासाश्चन्द्रमसः संमोयमाना अधिका भवन्ति चन्द्रमसस्याल्पत्वात्ततो रविमासगणजिंशद् णः क्रियते । वर्तमानमासस्यतीततिथियोगार्थं यतः समयोर्योग इत्युक्तम् । ततः पृथक् कृत्वा कल्पाधिमाहंन्यन्ते अतीताधिक मासग्रहणार्थम् । तत्रेदं वैराशिकम्-चान्द्रदिनानि रविदिनत्वेन प्रकक्षप्य क्रियते यदि कल्पर्कदिननां कल्पाधिमासतुल्या मासा लभ्यन्ते -अतिरिच्यन्ते तदा गतरविदिनानां सम्बन्धिनोऽधिकमासा लभ्यन्ते । तंथ त्रिंशहुणितान् रविदिनत्वेन कल्पितेषु चान्द्रदिनेषु संयोज्य (२) गप्तचान्द्रदिनगण भवति स च पृथक कार्यः। यतो विधिदिना वमगुणितो युगचन्द्रदिनैर्विभक्तः फलाघमवर्जितोऽहर्गणो भवति । तत्रेदं बैराशिकम्--यदि कल्पेन्दुदिनानां सावनीक्रियमाणानां कल्पवमानि पूर्यन्ते (१) अr. पक्षी “ सिधिरपि '" इत्यस्ति । (२) आ. पुस्तकें "गतश्चान्द्रदिनशुचो भवति ” इत्यशित ।
