सधनध्यः २१ एवं वर्षाधिपतिज्ञानम् । तथा— अहर्गणात् खग्नि २०द्दतदवाप्त द्विघ्नं सरूपं नगभतशेषम् । वदन्ति तं सावनमसनाथं क्रमेण सूर्यादिह वर्तमानम् ॥ इति ॥ तदेव व्यतिरेकमुखेन प्रकाशयति । सौरेन्दवाभ्यामिति । तच्छैब्दो र्दिनांदीत्यनुकर्षणार्थ: । तु शब्दः सवनस्य विशेषद्योतनाष्ट: । सावनत इत्यध्यहर्थः । तथा चायमभिनयः--दिनवर्षमासाधिघतिज्ञानं सावनतो विना सौरन्दवाभ्यां सिद्धतीति । तथा चोक्त' ब्रह्मगुप्तेन सौरेणाच्दा मासस्तिथयश्चन्द्र णं सावनैर्दिवसः । दिनवर्षमासपतयो न तद्विनाऽर्केन्दुमानाभ्याम् ॥ सानोनि सौरचान्द्राक्षीसवनानि ग्रहानयनमभिः ॥ इति । नक्षत्रेण प्रयोजनमाह । नाक्षत्रमानादु घटिकादिकाल इति । अनेन ग्रहेणास्मिंन्नक्षत्रे इयत्स्यो घटिका भुक्त इति ज्ञानं नाक्षत्रमानेनैव सिध्यति । आदिशब्देन प्रत्येकं सवनज्ञानं तथा “यस्य यस्य भगणैर्विवर्जित"त्यस्मिन् लोके व्याख्यातम् । तत्र सूर्यसवनदिनं ग्रहमध्यमानयने प्रयोजकम् । उक्तं च- नाक्षत्त्रसावनदिनात् खर्यादीनां स्वस्वनदिनानि । यस्मात्तस्मादार्ह दुरधिगमं मन्दबुचीनाम् । इति ॥४८॥ एवं सौरचान्द्रम ससाधनमानैरिति प्रथमार्ध व्याख्यातम् । अधुना एभिरत्र मनुजध्यवहार इति द्वितीयधं व्याचष्टे उपजातिवृत्तेन यगायनत प्रभृतीनि सौरा न्माना द्य,राचोरपि वृद्धिहानौ ।। पर्वाधिमासोनदिनानिं चान्द्रात् तथा तिरर्धमपि प्रदिष्टम् ॥५०॥ युगदेनि लतादीनि तेघ या वर्षसंख्या सौरेण मानेन ग्राह्या । तथा वर्षाश्रितमपि यत् कार्यं तदपि सौरिण मानेन । तथाऽयनमप्युत्तरं दक्षिणं च सौरैः
