साधनाध्यायः २३ भास्करेन्दुभगणान्तरं हि यत् कल्पजः स शशिमासस्युवः ।। सोऽर्कमासरहितेऽधिमासका- नुच्चरन्ति हि विरिञ्चिवासरे ॥३६॥ भास्करस्येन्दोश्च यद्गणान्तरे भगणयोर्वेि श्लेषः स कल्पजः शशिमाससञ्चय भवति । स शशिमाससच्चयो यदाऽर्कमासरहितो भवति तदा शिष्टांस्तानधिक मासान् उच्चरन्ति। विरिञ्चिधासरधिकमसानुचरन्तीत्यन्वयथमैं । एतदुक्तं भवति। चन्द्रार्कयोर्भगणान्तरसंख्यो हि तयोर्योगः। स एव हि शशिमास इत्युच्यते । उत ' चायंभटन ‘‘रविशशियोगः भवन्ति शशिमासाः ।” अत एव तयोर्युगप्रमाणपरिज्ञानाय तथेवि शेवः क्रियते । गति द्वय बिवरं (१)गतिमतोर्योगः । यथाऽऽइयंभट भगणा द्वयोर्हयोथं विशेषशेष युगे(२) द्वि योगास्ते ॥ इति ॥ तेभ्यश्चन्द्रमासेभ्यः “‘खामराग्निधुगरामसयका"--इत्यादिना वक्ष्यमाणेभ्यः “वदरामर्शरा” इत्यादिना वच्यमाणेषु अर्कमासेषु त्यक्तषु शिष्टा अधिमासा भवन्ति । यतश्चान्द्रेषु मासेषु सौरेषु त्यक्तो षु अधिका एवावशिष्यन्त इति ॥३६॥ प्रकारान्तरेणाधिमासाननयति । इतः प्रभृति श्लोकचतुष्टयं रथोद्धतवृत्ते नोच्यते । स का के सौरसावनदिनान्तरे युते चान्द्रसावनदिनान्तरेण हि । व्योमराम ३० विहृते यदाप्यते ते भवन्ति यदि वाऽधिमासका: ॥३७ (१) श्रा, पुस्तक ‘निगमिमतोयगः’ इत्यस्ति । (२} , ‘युगी द्वियोगात् । इति ।
