साधनाध्यायः १५ केचिदध्दा अतीताः पश्चात् ग्रहदयः संजातः । ततस्तश्रुष्टिमारभ्यैव ग्रहगणनं युतम् । तथा चोक्त' सूर्यसिद्धान्ते–प्रेद् धष्टेस्ततः कालमिति । यदुक्तम् ग्रह“देवदैत्यादि सृजतोऽस्य चराचरम् । ताद्वेिदा दिव्याब्दाः शतना ४७४०० वेधसो गताः ॥ इति ॥ न तत्र सूर्यसिद्धान्तकारः शतन्नग्नताद्वेिदध्दाः ४७४०o सृष्टेः प्राग्गताः इति मत्वा तान् विहायाह्रैणमानीतवान् । श्रीपतिस्तु ते दृष्टिकाले अन्तर्भूता इति मत्वा तैः सह युगणमानीतवान् । अतस्तेभ्योऽन्येऽब्दाः अनेन श्लोकेन घुगणानयने त्यज्य त इति ज्ञेयम् ॥२२॥ एवं ग्रहगणितस्य कालनियममुक्ताऽधुना ब्रह्मणो द्वितीयपशर्धस्यादिभूते वाराह ख्यं कल्य वर्तमान गतान् मनून् गतचतुर्युगानां च संख्यामाह * सौगता वृतंन वत्तमानकदिने मनवः षट्-- सप्तमस्य च चतुर्युगसंख्या । मै२७ र्मिताऽनु च युगवयमन्यद् भारताङरुदनाच्च गतं प्राक् ॥२३॥ को ब्रह्म वर्तमानकदिने ब्रह्मणो दिने षण्मनवो गतः। गतमिति लोकान्त घच्यति तस्यैव च विभक्तिलिङ्गव्यत्ययेनानुकर्षः। एवमुत्तरत्रापि न यम् । सप्त मस्य च मनोः मैर्मिता नक्षत्रैर्मिता सप्तविंशतिश्चतुर्युगसंख्या गताः। अनुशब्द आनन्सर्थवाचकः । अनन्तरमन्ययुगत्त्रयं कृतत्रेताद्वापराख्यं च गतम् । एतत्सर्वं अनन्तरमभ्ययुगत्रयं कृतत्रेताद्वापराख्यं च गतम् । एतत्सर्व भारतात् भारतवतः महभरतेनोपलक्षितात् ‘अशं ’ आदिपाठादच् प्रत्ययः । गुरुवारात् प्राग्गतम् । एतदुक्तं भवति । द्वापरान्ते गुरुवारः तस्मिन्नेव दिने महभरतं समाप्तम् अत एवेत’ भारताङ्गरुदिनादिति । ततः कलियुगदौ शुक्रस्य वार इति ॥ २३४
- अत्र ‘स्वगता । इतने' ति साध प्रतिभाति ।