सिंधान्तशेखरे निमेषलक्षणोक्तिपुरस्सरं (१) वुटिं लक्षयत्युपजातिवृत्तेन अक्ष्णोर्निमेषः कथितो निमेष स्त्रिंशद्विभागोऽस्य च तत्परा स्यात् । शतांशकस्तस्य वटिर्निरुक्ता सर्वज्ञगम्या यदि हन्त सा स्यात् ॥१४ ॥ अस्येति निमेषस्येत्यर्थः । निमष (२) त्रिंशद्भागः तत्परा स्यात् तस्य तत्परा- रूपस्य त्रिंशद्भागस्य शतांशकस्तुटिर्निरुक्ता । तादृशस्य कालस्य सद्भावे किं प्रमाणमित्याशङग योगिप्र यज्ञे प्रमाणमित्याह-सर्वरौति । सा तुष्टिर्यदि स्यात् गस्येति शेषः । यदि सा गम्या स्यात् तर्हि सर्व ज्ञेयगिभिरिव ज्ञायते नान्यै रित्यर्थः । अतः परं परमाणुपर्यन्तः कालोऽस्पष्ट लक्षणत्वात् व्यवहाराभावाच्च / लक्ष्यते॥१४॥ एवमहोरात्रप्रमाणमुक्ता तेन मासवर्षप्रमाण कथयति शलिनीतेन-- मासः प्रोक्तस्त्रिंशताऽहर्निशानां द्विघ्नः घडभि १२ स्तैश्च वर्षे प्रदिष्टम् । (३)एवं चक्र सँशलिप्ताविलिप्ता स्तुल्याः क्षेत्रेऽनेहसाऽब्दादिकेन ॥१५॥ द्विनेः षङ्गिस्तेः द्वादशभिर्मासैः वर्षे प्रदिष्टमित्यर्थ: । एवं वर्षादिविनाड़ि कान्तं कालं लक्षयित्वा तेन तुल्यविभागप्त भगणस्य दर्शयति--चक्रभृति । चक्र' भगणः ऋकं राशिः अशे भागः अनेहसा कालेनेत्यर्थः । एतदुक्तं ’ भवति । यथा वर्षमासदिवसनाडीविनाड़िकान्तः कालः क्षेत्रे भगणविभागोऽप्येवम् । यथा द्वादशभिर्मासैर्वर्थम् एवं द्वादशभी राशिभिः भगणः। यथा - दिवसा भां त्रिंशता मासः एवं भागानां त्रिंशता राशि: । यथा घटिकनां प्रथम दिधसः -- " --- के काम == (९) आ० पुस्तक ‘खुटि” रित्यस्य स्थाने स’ व ‘टि” रित्येव वर्तते । (२) . ,, "निमेषस्त्रिंशद्गः” इति वर्तते । (३) सू० पुलके “एवं चक्रेऽवांशलिप्तविलिप्तस्तुल्या: क्षयो नेदं सब्द दिकन” इति पृष्ठ ।
