सिद्धान्तशेखरे ९ २ दिव्यः सम्बत्सरो ज्ञेयो देवै: सस्यसस्तु त: । भवेदु द्वादशसाहस्रभि नरकं चतुर्युगम् ॥ तैः सहस्रः शतानन्द तवैकं दिनमिष्यते । तावतौ तव रात्रिश्च कथिता कलवेदिभिः । तथाविधैरहोरात्रे स्त्रिंशद्भिर्मासऋच्छति । तथाविधैर्ददशभिर्मासैरब्दस्तव स्मृतः । तथाविधानामब्दानां शत' त्वमपि जीवसि ॥ इति भुवो धिष्णवानां नक्षत्राणां ग्रहाणां च यो निवह; समूहृस्वस्थ धर् अधभ भवस्यानप्रकारः तस्य कथनं यत्रेत्यन्वथः। ग्रहश्च तदिन्द्रश्च ग्रहभट्रः तेषा सुपग्रहसञ्चितसूर्यादिग्रहणामित्यर्थः । चरा वक्रानुवक्रश्च अष्टविधा गतयः। सकलशब्दो विंशतिपरिकर्मगणितानां पाटीगणितस्य च संग्रहणार्थ:। गणित- शब्दो ग्रहगणितग्रहणार्थ: । गणितहोराशाखरूपेण स्कन्धत्रयात्मकं सृथतिः शास्त्रम् । तत्र गणितस्कन्धः प्रधानत्वेन विवक्षितः । गणितस्कन्धसिङथार • फलप्रतिपादकत्वादन्ययोः ओकोतमर्थचतुष्टयं सर्वे सिद्धान्तलक्षणम् । अत्र चाधिकारिसम्बन्धाभिधेयप्रयोजनानि सूचितानि श्रेयानि । कथं भर्बन्ध- स्तावदुपायोपेयलक्षणः। उपेयं ब्रह्म । प्रलयादिकालप्रमाणे ग्रहनक्षत्राव थनग्रहगतिविंशतिपरिकर्मगणितादिकं लोकाभिहित सदुपदिषट्क त्वादयमपि ग्रन्थोऽप्युपाय एव । तस्मादुपायभूताभ्यां शास्त्रगणितrथ को मर्थचतुष्टयज्ञानं प्रयोजनं (१) ^::तिलाभ पूजादिसधनत्वात् । सूर्य सायुज्यादि- खाधनत्वात् सूर्यसायुज्यादिपरमप्रयोजनसाधनत्वञ्च । ‘एतद् बुध्” थादिना प्रयोजनं वक्ष्यति च । ततश्च तत्काम्यधिकारौ च सिद्ध एव । "विज्ञातशशास्त्र" इत्यादिनतरत्राधिकारिणं वच्यति च । ज्योतिःशास्त्रस्य वेदाङ्गत्वमुपजातिष्ठनाइ क्रतुक्रियार्थं श्रुतयः प्रव्रत्ताः (२) कालाश्रयास्ते क्रतवो निरुक्तः । (१) प्रदर्शपु के-विचतुराण्यक्षराणि वुटितानि सन्ति । (२) मूलपुस्तके ‘कतु क्रियार्थाः युतथः प्रदिष्ट : " इति पाठ ।
