५१६ सिद्धान्तशेखरे अथ ग्रहोदयास्तयोरयनदृक्कर्मसंस्कारमाह मालि मीठत्तन- त्रिहसहितखेटस्योरक्रमज्य(१)जिनज्या खशरजनितघातात् त्रिज्यया स्खलयाऽऽप्न:। असुभिरपि विधेयं-दृष्टिकर्मी(२)दयास्ते निगदितविधिनेह प्रस्फुट' खेचरेषु ॥२३॥ विहसडितखेटस्य सबिभग्रहस्य डतमंडजिनज्यस्वशरजनितघनत् उरक्रमज्याचतुर्विंशत्यंशज्यविक्षेपाणां बधात् सकाशात् बन्नया विज्यथा त्रिज्यावर्गेणेत्यर्थः--शतैः असुभिः अपि---अपौप्ति आक्षजट्टक्कमै समुच्चयार्थ - खेचरषु ग्रहेषु निगदितविधिना प्रागुरीत्या इङ उदयास्ते प्रस्फुटं दृष्टि कर्म - विधेयम्। अत्रोपपत्तिः–ग्रहस्थाने बितिजस्थं ग्रहबिम्बोषीरिगताह्वोरात्रवृत्ते ध्र वकदम्ब प्रोतयोरन्तरमयनदृक्कर्मकलाः । भ्र वसम मनोनयोरन्तरं चाक्षजटक्कर्म कला इति अक्षज दृक्कर्मकला: पूर्वमननः । अयनदृक्कर्मार्थ यद्दस्य शर एको भुजः । बिस्बाहोरात्रवृत्ते ध्रुवकदम्बप्रोतयोरन्तरमयन टक्कर्मासवो द्वितीयो भुजः । ध्रुव प्रोते बिम्ब । होरात्रवत्त ग्रहस्थानयोरन्तरं ह्यनौयो भुजः । अत: त्रिज्यमानेन शर x अयनवलन कोणेन संमुखभुजो ग्रहशरस्तदाऽऽयनवलनसंमुखः कः इति जेि -सखिभयश्चोत्तमज्य अत श्रयन ४ जि आयनवलनं च श्रीपयतीत्य= नि शर ४ सत्रिभग्रहोन्नमज्या ४ जि_ शर सं त्रिभग्रहक्रमज्ध x जि दृक्कर्मासवः त्रि x त्रि त्रि अत उपपभ्रम् । ‘आयनं यिया चेत् स्यादस्पष्टेन शरेण किमिति भास्कर- प्रकाऽपि आयनवल ममेधान्यादृशमिति स में प्रसिद्धमेव सिद्धान्त विट् । ॥२३॥ अथ ग्रहयोगे एकस्थितया दृष्ट्या ग्रह दर्शनार्थंमाह चतुर्भि:-द्रुतविल बित वसन्ततिलकेन्द्रवज्जोषजातिभि–वृत्तैः। (१) अव "खेटस्योरक्रम या मवज्य’ इति मू. पाठस्लथ। ‘‘खेटस्यक्रभया दमथा” इति दि. पा४। । (२) अब ‘‘कर्मादय” इत्येव अयोरादर्शपुलकयो: पाठः ।
