४.९--- सि यन्त खुरै मनेंस्थयोः ग्रहयोः कुटिलयोवी फ़िोरपि ग्रहय: विवरे अन्तर्र भुक्त्यन्तरेण सयोर्गत्योरन्तरेण विभक्त भित्रगत्योर्गवक्रगत्यथ अन्तर युत्या तयोर्गे योयरीन विभक्ते । लब्धदिवसेः अनुपातःaध्या युक्तया वक्रमार्गेन्यूनाधिक्यतस्तस्येन युक्तो नितौ तौ ग्रहौ अत्र समकलौ भवतः । एतदुक्तं भवति-लब्धदिनैः खखगत्य चालनन मार्गवक्रतारतम्येन गतैष्ययुतितारतम्येन युतोनीकरणे न समकलौं अर्ह भवत सूfते । ---अपचिह्नयोरेकदिशं गच्छतीत्यन्तरमेव प्रत्यह्मन्सरं भवति । यदैकोऽग्रतः प्राचीं गच्छत्यन्यः पृष्ठतः प्रतीचीं तद तथोतियोगः प्रत्यह । अन्तरं भवति । अतस्तेनानुपातः --यथैतावता ग्रहान्तरेणैकं दिनं लभ्य ते . द ग्रहभरू रकलाभिः किमिति लब्धदिनैर्यातियता । लघगत वी ग्रही व न्यूने यतस्तमतिक्रम्येतरो ग्रहोऽग्रतो गत: । द्वयोर्वक्रिणे रितोऽन्यथेति तदपि युक्तमिति भस्करोक्तैध स्पष्ट किमत्र लेखपद्येन ॥१२ः घय पुनर्यहयोः समकलीकरणार्थंमाह द्रुतविलम्बितेन वृत्तेन- यूचरयोर्विवरं खजवाहते खजवयोगवियोगहृतं पृथक् । कथितवच्च फलनयुतावुभौ समकलौ भवतो यदिवा ग्रहौ ॥१३॥ धुचरथोग्रंहयोर्विवरमन्तरं स्खजवाहृतं स्वस्वगत्या गुणितं स्वजवयोगवियोश हृतं तयशृङ्गयोर्गतिंयगन ‘गत्यहरिण या मतां पृथक-कथितवत् पूर्वोक्त नियमेन उभौ फलोनयुतौ-गतैष्ययुत्यनुसारेण मार्गावक्रगत्यनुसारेण च पूर्वोक्तरीत्या रहितसहितौ सन्तौ यदिवा ग्रहौ समकलौ राश्यंशकलाभिस्तुल्यौ भवतः । अत्रोपपत्ति:-पूर्वमवता सुगमा चेति किं ग्रन्थगौरवण । भास्करश्चियन्त शिरोमण्यादौ सर्वत्राप्येवमेवोक्तत्वज्जिज्ञासुभिस्तत्रेय द्रष्टव्या । १३॥ ५. अझोव एबम्बभारांपतकयो’संती !
पृष्ठम्:सिद्धान्तशेखरः.pdf/५२६
दिखावट