सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:सिद्धान्तशेखरः.pdf/४५२

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति

२८३ सिद्धान्तशेखरे अयमर्थः -स्पर्शकालज्ञानाय प्रथमं मध्यकालिकस्यष्टशरवशात् खियर्ध साध्यं । तदूनात् स्फंटतिष्यन्तात् लम्बनं नतिश्च साध्या । तात्कालिकसपातचन्द्वशात्। शरः साध्यः । नतिशरसंस्कारेण स्पष्ट विक्षेपः साध्यस्तस्माच्छशिग्रहणवत् स्थित्यर्थं --साध्यं तदूनात् तिष्यन्ताद्-पुनर्नस्बतं, नति: स्पष्टशरः स्फुटस्थित्यर्ध च सर्वमानेयं यावदविशेष इति । ततिथ्यन्तरनाडिका इति तस्य स्फुटस्पर्शकालस्य व स्फुटमोक्षकालस्य तिथः स्पष्टदन्तकालस्य च अन्तरनाडिका स्पशैसुक्ताः स्फुटे स्थितिदले स्तः । अस्य लोकस्य द्वितौयं चरणं धष्टपाठत्वत्र व्याख्यातम् । नष्टपाठमपि तत् मूले मूलपुस्तकानुसारि लिखितं योद्धव्यं शोधनीयश्चायं लोको मदादर्शपुस्तकयोर्लिखितटिप्पण्यामुल्लिखितो विद्वद्भिरिति । अनोपपत्तिः । सिद्धान्तशिरोमणौ- तिथ्यन्त इति स्थितिदलेननाधिकाल म्वनं तत्कालोत्थनतीषु संस्कृतिभवस्थित्यर्धहीनाधिके । दन्ते गणितागते धनशृणं वा तद्विधायासश्च ज्ञेयौ प्रग्रहमोक्षसमयावेवं क्रमात् प्रस्फटौ ।” इति भास्करोतं सर्वं यैवास्यनुरूपमिति सैव । वस्तुतस्वयं प्रकारे ब्रह्मगुक्षते स्य 'स्फुटतिथ्यन्तालम्बनमसकृत् स्थित्यर्धहीनयुक्तदं । तस्फुटविक्षेपकतस्थित्यधनयुन तिच्यन्तात् ॥ तंपष्ट तिथिच्छेदान्तरे स्फटे दिनदले विीनयुतान् । खविमर्दार्धमासकंदेवं स्पष्टं विमर्दधे ॥२॥” अस्यैव पुनरुक्तिरिति । उपपत्तिरपि ब्राह्मस्फुटसिद्धान्तटीकायामाह रुचरणै- लिखितेव सर्वथा साम्प्रतिकानामवगम्योपयोगिनी चेति सत्रैव द्रष्टव्या किमन तामेव लिखित्वा पुस्तकाकारवर्धनेन ॥१३॥ दि. पुस्तकं च ‘स्थित्यधनयुतात्परिस्फ, टतिथेहालम्बनं पूर्ववत् । तन्मध्यग्रहणोच्चमध्यमंतियोंततक्षतिथौ ? स्थित्यर्धेन परिस्फुटेजनितनैनाकाधिवासक्त् तिष्यन्तरनाडिकास्थितिदलं तस्यर्शसुतयोः स्फ ४ ॥“ एवमयं शोकः ।