चन्द्रग्रहणणाध्यायः ३७८ अथ ग्रहणं चन्द्र वर्णमाह मन्दाक्रान्तावुत्तंन $ आदावन्ते बहलविलसङ्गमञ्चस्रो विधुः स्या- दधुच्छन्नः कलयति पुनः१) कालतां कज्जलस्य । अर्धाद्वै' कवलिततनुः कृष्णताम्रः पिशङ्गः सर्वग्रासे भवति सविता सबैदा कृष्ण एव ॥४०॥ प्रादौ ग्रहणारभे अन्ते ग्रह्णवसाने विधुश्चन्द्रः बद्दल विल सधूमधूखः स्यात् बहुना विलशहा धूमन सदृशो धूमो वर्णा भवति । अर्ध च्छत्रः विधुः कज्जलस्य कालप्त च ष्णतां कलयति धारयति । अर्धादूर्वं कवलिततनुः अर्धाधिकग्रस्तः उष्णताः वणरतो भिन्नाञ्जनच्छविरित्यर्थः । सर्वग्रासे सर्वग्रहणे पिशङ्गः यापिलव भवति । सविता सूर्यस्तु सर्वदा कृष्ण एव भवति । अत्रोपपत्तिः-वर्णसंयोगेन वर्णान्तरमुत्पद्यते इति लोके प्रत्यक्षा प्रतीतिः । भूभा कृष्ण थग्द्र बिस्वं च पीतमत एतयोः संयोगे न्यूनाधिक्यतारतम्येन वर्णान्तरं भिनें भिन्नमिति परीक्षया दृष्टम् । सूर्यग्रहणे तु शयच्छ दकयोः संयोगाभावात् केवलमावरणवात् . वर्णान्तरं नोत्पद्यत इति । एवमेव ब्राध्रास्फुटसिद्धान्से सूर्यसिद्धान्त के लग्नसिद्धान्ते भस्करसिद्धान्तशिरोमणौ च चन्द्रार्कयोर्वेगै उत इति ४०॥ - - - - अथादेश्यानादेश्ययोगैह्र णयोर्नियममाह शलिनौठत्तेन-- तेजस्तैक्षयत्(२) तौबागोर्मण्डलस्य ग्रस्तोऽप्यंशो द्वादशांश न दृश्यैः । तद्वद्धागः षोड़शः शीतरश्मेः (३)खच्छांशत्वलक्ष्यते नाधिकोऽतः ॥४१॥ (१) अंत्र मू. श्लर्क, दि. पुस्तके च ‘‘कालताकज्जलस्य” इत्येव पाठः परत: बद्ध एवोभयोः पाठः। (२) प्रत्त्र सू. पुस्तक ‘‘तीक्षध्यो मैलस्य” इति पदैः। (२) अत्र सू. पुस्तकं ‘स्वर्थगुत्वाल्लयते’ इति पाठः। दि. पुस्तकं च “स्व शांत्वा लयंते" इति पात्र ।
