चन्द्रग्रहणध्यायः ३२७५ ग्राहक स्व च्छदकस्य वत्मनि मागें विक्षेपाद्वनद्वितीयविवरं यत् स्यात्। अयमर्थ: ग्राहकमार्गे स्रविष्टकाले स्पर्धेमध्यविन्दोरन्तरं मौक्षिकंटे च मध्यमोक्षबिन्दु- ह्यान्तरं विक्षेपद्रद्वितयविवरं तस्मिन् अभिमतघटीतड़िते –झय्घटभिः गुतिं स्थित्यर्धते स्थित्यर्धघटीभिर्भाजिते ग्रडुलायं यरफलं भवति तच्च ग्रहोतुर्याद्दक्षस्य मार्गे युक्त दत्वा भ्रमणविधिना ग्राह्नकमनेन वृत्तपरिलेखेन वा इष्टग्रासो भवेत् । फलमजुङलामकं स्पार्शिकेट स्पर्शचिह्नादग्रे मध्यचिन्मुखं ग्राहकमार्गे देयमेवं फलङ्गलस्यं चिहु ग्रह् भवति । मौक्षिकेटे मोक्षचिह्नान्मध्योन्मुखं देयम् । एवं तन्न ग्राहककेन्द्रं तमाहुर्लकमानेन वृत्तं परिलिख्येष्टग्रासस्वरूपं भवतीत्यर्थः । अत्रोपपतिः--स्थित्यर्धघटभिर्विक्षेपयोरन्तरं "स्पर्धेमध्यसम्बन्धिनोर्मध्यमोच- सम्बन्धिनोर्वं अन्तरं लभ्यते तद अभिमतघटीभिः किमन्तरमिति तस्य यथारीति दानेन ग्राहककेन्द्रं ततस्तम्भनंधन ख़त्ते लिखिते इष्टग्रासस्वरूपमिति परिलेख संस्थानानुसारेण स्फुटम् ॥३६॥ अथ प्रकारान्तरेण मध्यग्रहणपरिलेखं मन्दाक्रान्तादृत्तेनाह क्षुण्णा मध्यग्रहणवलनज्या(१) तुषारोष्णरश्मयो (२)मनार्धेन विहभवया जीवयाऽऽप्तऽनया तु। याम्योदीच्याविह खलु दिश सारयित्वा तु मध्यात् क्षेमं दत्वा कथितविधिना(३) विद्धि मध्यग्रहं च ॥३७॥ मध्यग्रहवलनज्या तुषारोष्णरश्मत्रोश्चन्द्रसूर्ययोः मानार्धेन क्षुण्ण गुणिता त्रिग्टहभवय जीवया त्रिज्यया आप्ता । अयमर्थः-मध्यग्रहणकालिकवलनज्य सूर्यग्रहणे रयिमानाखून चन्द्रग्रहणे चन्द्रमानार्मेन गुणित विज्यया भाजित (१) अव डि. पुस्तके 'तुषारोuरश्ती मंदधेन विग्टद्भवया ( ) तानया तु’ इति पटः । (२) अव सू. प्रसवेऽपि “भट्टर्धन” इति पाठः । (३) अत्र मू. शक्षक दि. पुलके च ‘विधिनविंध्य मध्यभ्रहं च' इत्येव पाठः।।
