३७० सिद्धान्तशेखरे प्रागानतयोः सम्मीलनोन्मीलनकालयोः प्रागुक्तविधिना बाटुः कोटिः कर्णश्वनेयाः । तत्र वलनज्या च संसाध्य ततः शीतरश्म ' श्चन्द्रस्य निमौलने निमीलनपरिलेखे स्ववलनदिशि दक्षिण उत्तर वा प्रामुखः पूर्वाभिमुखो बहुर्भवतेि । उन्नीलने उम्मलनपरिलेखे तु स्खवलनदिशि प्रत्यक् पश्चिमाभिमुखो बाझुर्भवृति। सवितुः सूर्यस्य अपरथा' अन्यथ निमौलने जवानदिशि पश्चिमाभिमुखो बाहुँदैय उन्मील नपरिलेखे तु स्ववलनदिशि पूर्वाभिमुख बाहुर्देय इत्यर्थः । तदग्रात् बाहूग्रात् स्वखकोद्यौ देयं । अथ . भुगकोंडोः अग्रसत तिर्यक् कर्णाकारा श्रुतिरपि देया । कोटिकणैयुतिचिर्को तस्ततो मस्तकबिन्द श्राद्धकर्धवपुषः ग्राहक चिबर्धस्य परिभसात् भ्रमणवशतः शशिदिवाकरग्रहणयोः उन्मीलनोन्मिषण्संहितः स्फुटं दृश्यते । कर्णाग्रकोटियुतेः केन्द्रात् ग्रहकमनेन व्यासेन वृत्तं विलिख्य पूर्ववत् परिलेखं कृत्वा ग्राह्यस्य खण्डितच्छाद्यबिस्वस्यानुरूपं निमीलनोर्भलनयोः संस्थानं बोध्यमित्यर्थः । अत्रोपपत्तिः-सिद्धान्त शिरोमणौ ‘कन्द्राद्भुजं स्ने वलनस्य सुत्रे शरं भुजाग्रच्छवणं च केन्द्रात् । प्रसार्यं कोटिश्रुतियोगचिह्नाडुत्ते कृते ग्राहकखण्डकेन ॥ सम्मीलनोन्मीलनकेष्टकालग्रासश्च वेद्या यदिवाऽन्यथाऽमी । भुजो हि ग्राहकमार्ग खण्डम् । तत्र शरः कोटिस्तझरैगपदं कर्णः । कर्णप्राङ्झक बिम्बे लिखिते सम्मीलनादिकं भवतीति युक्तमुक्तम् । ननु ग्राह्य बिस्वमध्याद्वलनस्त्रे भुजो दत्तस्तत्कथं भुजो ग्राहकमार्गाखडमेिथच्यते । सत्यम्। यत्र कुत्रचिबुजकोटिकटेंबप्रस्रमुत्पद्यते तदवश्यमायतचतुरस्रञ्च स्यात् । तदत्र भुजाग्रद्विक्षेप: कोटिः। एवं भुजमूलादपि । विक्षेपमूलयोरन्तरे यावान् भुजस्तवान् विक्षेपाग्र योरपि । अतो ग्राहकमागळण्डै ४अ इष्यते तददुष्टम्” ॥३०-३१॥
