त्रिप्रश्नाध्यायः ३३५ दिनार्धेतरसमये छायावन्नाग्रया पलभाशानं पूर्वोक्तरीत्यैव ऊतं सुगममेव सौम्यगोले याम्योत्तरभुजाभ्यां युतोनिता इछायाग्रा पलभ भवति । याम्यगोले च ज्ञयाग्रया हौन भुजः पलभा भवतीत्यादि सर्वं पूर्वमेवोक्तमुपपादितं च सुगममव किमत्र पिष्टपेषनेति ॥११५-११७॥ अथ योऽनस्तमयार्कान् करोतीत्यस्योत्तरं मन्दाक्रान्त वृत्तेनह- यत्राक्षज्या(१) दिनगुणसमा लम्बकः क्रान्तितुल्य - स्तस्मिन् मेषप्रभृतिषु रविः(२) कर्कटावेषु यावत् । नास्तं गच्छत्युद्यति (३) तुलानपूर्वेषु नासौ तन्मध्याह्नन्तर(३)भवकला भुक्तिभक्त-दिनानि4११८॥ -- यत्र देशे अक्ष ज्या दिनगुणेन युज्यया खमा लबको लम्बां शाश्च क्रान्तितुल्यः नान्यंशेन समो लम्बष्था क्रान्तिज्यातु स्या वा तस्मिन् देशे मेषप्रभृतिषु कीटाणेषु यावत् त्रिषु राशिषु रविः स्रयों नास्तं गच्छति । एतावदवधिपर्यन्तं सर्वदैव दृश्य एव तिष्ठति । असौ तुलनक्रपूर्ववृषु नोदयति च । तम्मध्यकन्तरभवकला इति यदा मेषादिगस्य रवेः क्रान्ति ज्यासमा लस्वच्या जाता तदा यो मध्यमरविंस्तथा कक्र्यादिगस्य रवेः क्रान्तिज्यसमा यदा लम्बज्या तदा यो मध्यमरावतन्मध्य रन्सरे याः कलास्त भुक्तिभक्ता रविमध्यगत्य हृता दिनानि भवन्ति । तावत्कालपर्यंन्तमुत्तरक्रान्तेर्लस्बाधिकत्वात् तत्रार्क स्थान स्तमयः । दक्षिणक्रान्ते- लैम्बाधिकत्वात् तावत्तत्र रवेरनुदय इति ॥ (१) अत्र मू, पुस्तके ‘दिनगणखमा” इति पाठः था सू. पुस्तके वि. संत ’ च “लम्वको क्रान्तितुण्यं ” इति पाठः । (२) अव . पुस्तकें “क कैटायेषु” इति पाठः। (२) अप शू. बुकर्क, दि. पुस्तके च ‘तुलां नकपूर्वेषु’ इत.पाठः। (४) अत्र मू. पुस्तके, दि. पुल के च “भवतुलाभुक्तिभक्ते दिवानि” इति पाठः ।
पृष्ठम्:सिद्धान्तशेखरः.pdf/३९१
दिखावट