सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:सिद्धान्तशेखरः.pdf/३६१

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति

त्रिप्रश्नध्य यः २० ५ । , इट प्रभाय बलये इष्टच्छायाव्या साधेनोत्पन्ने वृत्ते तदग्रय छ याव्यासधु वृत्त परिणतयाऽग्रया उदयस्तसंज्ञितं स्त्वं त्रैराशिकेन यत् स्यात् । अयमर्थः- “पूर्वापराया धितिजेद्वैतदग्रा तत्रिज्यकावग विशेषमूलम् । द्विनिम्नमुक्तं खलु यास्यसस्यं गौलप्रवणेरुदयास्त सूत्रम् ॥ “ इति वक्ष्यमाणोक्ता त्रैराशिकेन–सूर्याग्रया यदोदमुदयास्तस्त्रं तच्छ याग्रया किमितौत्यनेन---शायाग्रा€त्तीयमुदयास्तस्रत्रं यत् स्याम् अस्य नरस्य शङ्कतेश्च यदसरं असौ प्रकटैव प्रत्यक्षदृश्यैव पलप्रभा विषुवतौ लक्ष्यते । अत्र वासना । पूर्वापरा या क्षितिजे तदग्रा इत्याद्युतप्रमणं तथा- "आजे द्यात्त्रसम सममण्डलमध्यभागजवाऽग्रका भवति पूर्वपराशय: सा । अग्राग्रयोः प्रगुणमव निवड स्वं यत्तद्ददन्ति गणका उदयास्तसूत्रम् ।' इति भास्करोक्तस्वरूपच्चोदयास्तस्त्वं सूर्याग्रया साधितं निबडं च प्रसिद्धमेव । तत्रोदयास्तसूत्रस्य शङ्कमूलस्य चन्तरं शङ्कतलम् । छायावत्त परिशमितं शत्रुतलं विषुवतीतुल्यमेव भवतीति प्रसिद्दत्वात् छयावत्तयोदयास्तमूत्रे निववे द्वादशाङ्गलशश् च यथानियमं स्थापिते तयोरन्तरं गणितेन विषुवतीतुल्यं स्वरूपेण डुलादिना मापिते च प्रत्यक्षतो विषुवतौतुल्यं भवतीति स्फुटमुपपद्य ते ॥८७॥ अथ भुजबळ याभ्य क्रान्तिज्यनयनं ततश्चाहर्गणायनयनोपायकथनं च वसन्ततिलकावृत्तेनाइ -- रेखानरान्तर(१)पलप्रभयोर्भवेद्यत् (२याम्येऽन्तरं युतिरूदक् द्युतिवृत्तजाऽग्र। (३)लस्बा हता भवति कर्णाहृताऽपमज्या (४)प्राग्वद्रविर्दिनगणादि ततोऽषि-मध्यात् ॥८८॥ (१) अत्र वि-पुस्तके ’‘वलप्रभयी. ..” इति पाठः । (२) अत्र मू. पुसक दि. पुतके च ‘‘यम्येऽन्तरं युतिरुदयुतिहत्तजाग्र ’ इति पाठ: ।। (२) अत्र सू. पुस्तके "लम्बष्ठत ' भवति की ख़ताबपत्र्यं” इति पाठ तया डि-पुस्तकें च 'लध।हत । भवति । कर्णतावमज्य" इति पाठः । (४) अत्र मू. पुस्तके "प्राग्दछवौ पैगगनादि ततोऽपि भध्यात्” इति पाठसय द्वि-सुस्त के च ‘‘प्राग्वद्वौथं गगनादि ततोऽपि मध्यात्” इति पाठः । ३e