२३६ {सिद्धान्तशेखरे एवमानौप्ताः प्राणाः स्थूलाः यतस्तात्कालिकेनार्केण नानीताः अतस्तदर्थ- मसश्चद्रहणम् । तेन कालेन तात्कालिकं रविं कस्वा इष्टकालिकरजैरित्याटुल रीत्या कालानयनमसकृत् कर्तव्यम् । यावता स कालः सोऽर्कश्च स्थिरौ भवतः । एवमिष्टकालोऽसत्करणेन कार्यं इत्यर्थः। वासना लग्नानयनादैपरीत्येन योज्या । अधुना रात्रिशषले यो लग्नस्तस्मात् कालं च कर्तुमिच्छति तदर्थं पादोनवसन्ततिलकमाश्व- प्राणुङ्गमादपि रविर्ग(१)राशिभागैः। प्रा(२)भोदयैर्विरहितश्च विलग्नमेव
- मूने रवौ तनुसमे च कृते स कालः ॥२२॥
--ऊने-रक्तो राश्यादिकान् वा तैर्भागादिभिर्विरहितो रविः विलग्नं भवति । एतदुक्तं भवति-तात्कालिकरवी ताभागादिकं (३) रध्यर्कान्तराश्युदयेन हृत्वा खरामै त्वा लब्धमिष्टासुभ्यो विशोध्य स्थैश्च राशिभुक्तं , शोधयेत्। शेष- प्राणेभ्योऽपि यावन्तो राशयः अभुक्ता: शोधयितुं शक्यन्ते तेषामसून् विशोध्य सूर्येऽपि तावन्तो राशयः शेषप्राणांत्रिंशता संगुणय्याराश्युदयेन विभज्य लब्धे भागादिकं रवेः संशोध्यं तदा रात्रिशेषे लग्नं भवति । अत्र युतिः-अत्र रवेः पश्चल्लग्नं अतो रविभुक्तेन राशिखण्डेन लग्नस्याभ राश्युदयैव प्राग्वदपमण्डलखण्ड नापचितोऽर्को लग्नं भवति । एवं कृताद्रात्रिश्शेषविलग्नात् कालमानेतुं चतुर्थपादमाद-ऊने रबाविति । (१) ‘भशिभागै: (२) प्राग्वोदयैर्विरहिताश्च इति मू. पाठः।। अयं श्लोकचतुर्थपाद आदर्यपुलके माक्षि । तदत्र टौकायां च काचित् कुटिल्य भगस्य ते । तदिह “ऊने रक्त’ इत्यत्र "ऊने रवौ" इति साधु, तदनु ‘तत्तुस मै च क्षते स काल: " इति च खुट्त्रिं प्रतिभाति । अतः "डद्मादपि प्राक् सूर्योदयत: पूर्वघटषु च प्रमिट तदा प्रागभोदयै गीतराधिभागैश्च प्ति मस राशादिकान्' ....•इति योजनं साधु प्रतिभाति । श्रौपयुक्त' चैतत् प्र|गुदये प्रसुभिक्षनक भक्तराशिभिलप्रम् । "कव 'बभूतमकं लग्नसमं प्राग्भकालः- इति ब्रह्मगुप्त क्रुधातुरूपमेव । (२) ‘ब्याक्रान्त' इति साधु प्रतिभाति ।