त्निप्रशTध्यायः २३१ भड् एकं क्रियते कथं-यदि मिथुनवृत्तकर्णस्य त्रिज्याया मिथुनस्खाहोरात्रार्ध प्रमाण कोटिः तन्मेषयकस्य का कोटिरिति, एवं स्वहोरात्रनिष्पत्रा कोटिः ततो द्वितीयं—यदि स्वाहोरात्रवृत्त एतावतो कोटित्रिज्या वृत्ते कियतीति सन त्रिज्या प्रथमे भागहरः द्वितीये गुणकारः - ततस्सुख्यखात्तयोर्मि युनाहोरात्रस्य मैषज्या गुणकारः तदहोरात्रार्ध भागहरः फलं व्यासार्धगता कोष्टिः। एवं वृषस्यापि मिथुमप्रथमवैराशिके गुणहारयोस्तुल्यत्वात्तदहोरात्रार्धमव स्वाहो रात्रार्धकोटिः ततो व्यासाधे परिणाम्स्यते तत्रापि गुणझरयोस्तुल्यत्वात् त्रिज्यैव व्यासधेश्वत्तकोटिः । एवं क्षेत्रबन्धेन प्रदर्शयेते–तद्यथा अपमण्डले मेषान्ते सूत्रस्यैकमयं बध्वा विषुवतो दक्षिणेन मौनादौ बनीयात् । एवं वृषान्त कुम्भयोः । एवं मिथुनान्तमकराद्योः । तानि च सूत्राणि पूर्वप्रदर्शितदृप्तानां व्यासास् घामधः स्थितानि यान्यर्धानि(१) प्राप्य परायतस्तत्रावच्छिन्नानि ते कः निरक्षक्षितिजे पूर्वस्यां दिशि क्रान्त्यग्रे सूव्रत्रयं बध्वा परस्यां दिशि नत्वा क्षितिज एव क्रान्त्यग्रेषु बनीयात् तानि तत्र तेषामुदयास्त ध्रुवाणि क्षितिजन्म ण्डलयो रकत्वात्ततः प्राच्यपरोदयास्तमूचग्रयोर्यावदन्तरं स्ववृत्तमध्यात्तावत्यमाणं स्त्रत्रयं दक्षिणोत्तरायतं बीयात् क्रान्तिज्या भुजा पृथक् पृथक् ततो मेषान्ते सूत्रं वध्वा ऊर्द्धमानीय स्वक्रान्त्यग्रे बध्नीयात् तदुदयास्तसूत्रं । एवं वृषमिथनयोरपि ता: पृथक् कोटयः पूर्वप्रदर्शिताः स्वकाव्युदयेन मेषादौनासुदयो भवति तिर्यकस्खानां यतो विषुवन्मण्डलवशेन सर्वभपञ्जरस्य भ्रमणम् । अतस्तासां कोटीनां चापानि क्रियन्ते चापवत्तगत्य हि भपञ्जरोदयः तेषु चयनाभन्त रणि च क्रियन्ते यतो मिथुनकोट्या राशित्रयमप्युदेति वृषकोव्या राशिद्वर्थं पृथक् पृथक् चोदया ज्ञातुमिष्यन्ते अतश्चान्तराणि युज्यन्ते चापलिप्ताश्च प्राण भवन्ति प्राणेन कलां भपञ्जरं भ्रमतीति वक्ष्यमाणत्वात् । कक्र्यादीनामप्युत्कर्मण वासना योज्या । दक्षिणतस्तुलांदीनां क्रमेण मकरादीनामुत्क्रमेण योज्येति ॥१५॥ ब्रह्मगुप्त : मिथुन। हीराद्धं क्रिया होरात्रदल हुतं गुणितम् । त एभिरन्न चापन्तराणि लङ्कोदयप्रण: ॥१॥ ज्यावर्गान् क्रान्तिज्यावर्गागमत् तत्पदव्रत। त्रिज्या । खाहोरात्रार्धसुता चाधशपन्तरण्यधारा स्वचरासुभिक्षणयुताः क मोल्फमस्थ : क्र भक्रमस्य ते । उदयप्रणव्यस्त” इति । (१) अत्र ‘प्रथपरायतसूत्रमवच्छिननि’ इति साधु प्रतीयते
