त्रिप्रश्नाध्यायः २२३ अत्र युति--नवतिसँगै केवलमक्षांशाः ध्रुवस्यपरि स्थितत्वाद्विषुवत्यर्कस्य क्षितिजासक्तत्वाच्च लम्बक(भावः । लङ्कायां तु पुनरभवः । ध्रुवयोः क्षितिज सक्तवत् । अवान्तरे तु लम्बतयोर्योगो नवतिभागः । तेन सममण्डलमध्या- दक्षिणन याम्योत्तरमण्डलगत्या स्यादिति युक्तमेतत् । अथ वा–क्षितिजस्वस्तिकं नवतिर्भागस्तेभ्यः यदाऽक्षांशाः शोध्यन्ते तद लम्बांशाः शिथ्यन्ते यदा लम्बांशास्तदाऽक्षांशः शिष्यन्ते तेषां या ज्या सा तथैव ज्य स्यादिति युक्रमेतत् । अथ वा अन्य उपायः--लम्बांशानामुत्क्रमज्या या तया रहित त्रिज्य इतराऽक्षज्या । श्र क्षभागानामुक्रमज्याहीना त्रिध्य ऽवलम्बज्या स्यादित्यत्र युक्तिः-दक्षिण क्षितिजायस्योत्तरमण्डले यावन्तो लस्बकशा उपरि स्थिताश्चपः गत्य तेषां या ज्या सा लम्बज्या तां द्विगुणवृत्य क्षितिजमूत्रादधो नीत्वा याम्योत्तर एव मण्डले तावत्येवान्तर बध्नीयत् स ज्यावदधः स्थिता स्यात् । तत्परिक्छिन्नस्य धनुषो यः शरस्ताबतौ लम्बांशोश्चक्रमज्य स च वि ज्यातो यदा शोध्यते तदाऽक्षज्य तुल्यं खण्ड' शिष्यते, अधः क्षेत्रस्युपरि चक्षज्य तावत्येव । तथाऽक्षज्याऽपि द्विगुणछत यद सममण्डलस्यधो विन्यस्यते दक्षिणोत्तरायता यामोत्तरमण्डले तदा कोटिज्या भवति तत्परिच्छिन्नस्य धनुषो यः शरः साऽक्षशोत्क्रमज्य तयोन त्रिज्य यावत् क्रियते तवलम्बज्यतुल्यं ख ण्डमध शिष्यते सममण्डलमध्यभूमध्यवगाहिना-खात्रेण-तयुक्तमुक्तं लम्ब भागेत्यदि ॥८॥ पुनरप्युपायान्तरं रथोद्धतावृत्तेनाह अ(१)क्षभाविनिहताऽवलबजा शिञ्जिनौ(२) रबिहृताऽक्षशिञ्जिनो । स्यात्पलोद्भवगुणोऽर्क १२ ताडितो भाजितः(३) पलभयाऽवलस्वजः ।। १) ‘"अ भर ’’ २) ‘रवहृतं क्षशिञ्जिनौ । (३) ‘‘भजितोवलभयवलम्वजम् इति सू पाठः ।
