१८ सिद्धान्तशेखरे शतत्रयभागपरिधेरियती दोर्या तथा खोचनचeत्तस्य कियदिति फलं नचोच वृत्तदोषं प्रथमवतीयपदयोर्वितीयचतुर्थयोस्तु पुनरनेनैव त्रैराशिकेन नच वत्तदोर्याऽपचयसिद्धिः । ततः क्षयधनकल्पना मन्दोच्चरखतः कक्षामण्डले _यवति प्रदेशे राशिभागादिको मध्यमो ग्रहस्तत्र मन्दन चोच्चक्षुत्तमध्यं विन्यसेत् । ततो मन्दोच्चरेखातो यावति प्रदेशे कक्षामण्डले नचोद्धवृत्तमध्यं तावति प्रदेशे प्रतिमले तत एव रेख।याः प्रतिमण्डलनौचोचदृप्तपरिध्योः सम्पातस्तत्र पारमार्थिको ग्रहस्तस्माद्यवचूमध्यं सूत्रं नयते तक।मण्डलमध्यस्थग्रहात् पश्चिमेन याति । यत्र च सुवेण सह कक्षामण्डलस्य सम्पातस्तत्रस्थं ग्रहं भूस्थो द्रष्टा पश्यति (१) अतस्तदन्तरं फलेना।पचीयते ग्रहैः प्रतिमण्डलस्योपरि स्थितव(२)त्तन्मन्दफलं प्रथमं प्रतिमण्डलपदे वयो भवतीत्युपपन्नम् । द्वितीये पदे पुनरधः प्रतिमण्डलसुपरि कशमण्डलं तत्र तेनैव विधिना यसूत्रं नीयते तत्र प्रथमपदोत्पलस्योपचयस्यापचयसुत्क्रमेण करोति । अतः यावदेवापचयस्यो- पचयस्तावदेव न करते द्वितीयप्रतिमण्डलपदे इति तदप्युपनम् । तृतीयपटे कशमण्णुलस्योपरि स्थितत्वाद्यवचूमध्यात् सूत्रं पूर्ववत् प्रतिमण्डलग्रहमध्येन कामण्डले नयते तावत्कामण्डलमध्यग्रहचिह्नितप्रदेशात् तत्पूवण भवति तत्रस्यं ग्रहं भूस्थो द्रष्टा पश्यति ततस्तदन्तरफलेनोपचीयते ग्रहस्तत्राप्युपपन्नम् । यथा द्वितौयपदात् क्रमेण तावदृणं चतुर्थपद उच्यते तदप्युपपन्नम् । प्रतिमण्डलस्योपरि स्थितत्वात् । एवं स्थितानां सन्दफलानां यथासंभवं योगन्तरं आ वा स्रफलं भवति । एवं मन्दनीचोचदृत्तभुजायैव ग्रह्फलम् । अथ शीघ्र कर्मणि धनञ्जयोपपत्तिः । स्वध्रप्रतिमण्डले स्खरखातः कच्चामरूले यावतः प्रदेशात् पञ्चदवलम्बि तो मन्दस्फुटो ग्रहस्तत्र शीघ्रोच्चमध्यं निधाय प्रदद्भगे । तदत्त्रोच्चरेखातो मध्यमग्रहो यावत्कक्षामण्डले यावन्तश्च राशिभागादयस्तावन्त एव प्रतिमण्डले शीघ्रनचोचदृत्तयोः सम्पातः यावरप्रति मङ्गले द्वच्चरेखाप्तस्तस्या एव तत्र शीघ्रफल स्फुटे ग्रहस्तस्मात् भूमध्यप्रापि यत्रं नयते तत्कक्षामण्डलस्यग्रहात् पूर्वेण यति । अतस्तदन्तरणोपचीयते -मन्दस्फुटो भः स-कबामण्ढले स्फुटो भवति तस्मादुपषत्रमाथे पदे धनम् । (१) अचत्र 'अतस्तदन्तरफलेनापचयते ग्रहः" इति साधु प्रतिभाति । (२) अब बा. पुस्तके स्थितत्वात्तन्दफलं” इति वर्तते ।
