मध्यमंध्यांयः ६३ द्विसुभूमयः’ १८७१२०८२ooooooo सम्पद्यन्ते । इदं च गुणनं* रवि गभस्तिभिः अर्ककिरणैः निरस्तं तमो यस्य तस्य नभसः परिधेः मण्डलस्य योजनमानं भवेत् । एतावदेव रविरश्मिभिर्भास्यमानं नभोमण्डलमिति यावत् । खखनभोयुगदन्त; ३२४000 चन्द्रकक्षाप्रमाणं तेनाकाशकक्षानयनं क्रियते चन्द्र कक्षायाः शेषाभावात् । यथैकेन चान्द्रभणेन चन्द्रकक्षायोजनानि लभ्यन्ते- तदा - कल्पेन्दुभगणैः कियन्तीति खकायोजनाप्तिः । इतरकक्षाणां सशेषत्वात्ताभि राकाशकक्षानयनं न कृतवान्। ताभिरप्यकाशकक्षानयनं गणितविलासेऽस्माभिः प्रदर्शितम् । इह तु ग्रन्थगौरवभयादुपरम्यते ॥६८॥ तस्या एवाकाशकक्षायाः संस्थानप्रकारं नामान्तरं च वंशस्थवृत्तेनाह- हिरण्य(१ )गर्भाण्डकटाहसंपुट प्रवेष्टकं(२)तच्च बभाषिरे बुधाः----- अदृश्यादृश्यं च गिरिं पुरातना जगुः खकक्षामिति गोल३)वेदिनः ॥६०॥ तच्च नभःपरिधियोजनमानं हिरण्यगर्भः ब्रह्मा तस्याण्डकटाहस्य यत् संपुटं परस्पराभिमुखं शकलद्वितयं तदेव प्रवेष्टकं करण्डकं यस्य तत्तथोक्तम् । बुध । आ ।
- अत्र ‘'इदं च गु ग्रनफळे’ इति युक्तं प्रतिभाति । एतथ ‘प्रपद थोजनपरिधि: एधिभम:
धुन्धखखजिनाग्निगुण:" इति व्र ब्रमनुपमेव । चतुर्वेदाचार्योऽपि ‘'डिजिट्रषट्काम्ब रनवचन्द्रशैलष्टपणि गुणानि कोटञ्च । यत्र: सभाया: परिधिर्दषष्ठः कल्ये ग्रहाणंस च योजनव ॥" इत्ये ४ भास्कराचार्य -- "कोटरैर्नघनन्दपटंकनपटुचाटुभि- बॉंति: शस्त्रविदो वदन्ति नभस: कथमिमां योजने:।” एवमेवेदं कक्षामममापतुः। (१) अत्र "हरण्यगर्भाङ्क” इति मू, पाठः । (२) "प्रचेष्टम" इति तथैव । (२) "गोलवादिनः" र्ति च कस्यचित् पद्यमियुक्त (ट. २४: ।