मध्यमाध्यायः ८५
- -
- कल = = = - - - - - खंज्ञेतसि सिद्धरन्तरं तर्काडु खाब्धीषुगिरिनगदिशा अतिरिक्तः । अतो गुणकारो हनावयव: नवयुगाद्रिरूपो भगहरश्चाधिकावयवः । अतः फलमल्पं भवति । अतो , रूपगुणात् शुगणात् नखातिं सित शीघ्रोचे धनं विधेयम् । विलिम्नभूतेनाधिकेन नवयुगाद्रिह ते भूदिनहृते नखसिद्धिः ॥५२॥ एवं कल्पगतकालाद्रविमण्डलान्तिकग्रहमयममुक्तम् । इदानीं कलिगतापि तद्दशैयति द्रुतविलम्बितवृत्तेन . - - - - - -, - - - - - - - - कलिगतापि शुद्धिविधानतो द्युचरसिद्धिरिहोतवदेव हि । कलिमुखध्रुवकैः सहिता ध्रुवा (१) भृगुसुतप्रमुखस्तु समधिपः ॥५१॥ कलियुगादेरारभ्य यो गतः कालोऽभीष्टरबिमण्डलाते सं कलिगत: तस्माद प्युक्तवदेव शङिविधानत उक्तवदेव युचरसिद्धिः । यत्र यत्राब्दैः कल्पगतेः प्रयोगस्तत्र तत्र कलिगतैरिति भेदः । भुवा इति द्वापरान्तभवा इति शेषः । तत्रार्कपूर्वं वाराधिपतिः अत्र तु शक्रपूर्व इति विशेषमाह--भृगुसुतप्रमुखस्तु समाधिप इति--वर्षाधिपतिः शुक्रमारभ्य गणनीय इति यावत् । यतो गुरुदिनान्ते द्वापर- युगं समाप्त शुक्रादौ कलियुगमारब्धं तदऽधिमस अपि निश्शेषा जाताः । एतदुक्तं भवति--‘भवसुभिर्गणिता ’ इत्यादिश्लोकोक्ता शुद्धिं सम्पाद्यनष्टां विन्यस्य ‘यातवर्षखगपर्ययाद्दत ” इत्याद्युक्तरीत्यर्थं कलिगतधृवांश्च सम्यद्य वक्ष्यमाणद्वापरान्तभुवे: संयुञ्ज्यात् ततः संयुक्तछंवह्यं स्फुटं भवति । तदनन्तरं ‘मधुसितप्रतिपत्प्रभृतिर्गत ” इत्याद्य न्यायेन युगणसानीया ‘‘हर्गणे भूपट्टते विभक्त’ इत्यादिनाङ्कदिग्रहाननीय स्फुटधं , वयोगे ग्रहमध्यमं भवतीति । वसन प्रागुतव ॥५१॥ , (१) सू. पुस्तके “गुः खप्रमुखम्तमाधिवः ” इति पठ: ।