सिद्धान्तशेखरे कल्पयोगजग्रहैः कल्पपर्यथान्तरजग्रहक्षेपशोधनार्धकरणैः - कल्पशीघ्रमन्दगतयः सध्यन्ति तदेष्टग्रहपर्ययान्तरजग्रहक्षेपशोधनार्धकरणे: कोट्टशः शीलसन्दगतय इति द्वयोरपि पृथक् सिद्धिरिति ॥२८॥ इदानीमनुलोमगतीन् ग्रहन् विलोमान् विलोमांथानुलोमान् कर्तुमुपायद्वयं बसन्ततिलकाद्यत्तेनाह चक्रो(१)नितक्षितिदिनप्रकरावशेषं- - श्वकैः कृतोऽयंसनुलोम(२)गतिर्विलोम । प्राग्वद्विलोमगतिरप्यनुलोमगः स्यात् यद्द (३) युराशिरहितैः कुदिनैः स्खचकैः ॥ ९॥ यदाऽनुलोमो ग्रहः प्रतिलोमो ज्ञातुमिष्यते राश्यादिकः पातो वाऽनुलोमस्तदा जिसितग्रहस्य चक्रेण भगणपरिवर्तनोनितानां क्षितिदिनानां यः प्रकरः समूहस्तस्यावशेवैः स्वचनैर्जिज्ञासितग्रह चक्रत्वेन निरूपितैः प्रागुक्तन्यायेन दितोऽयं-ग्रह-अनुलोमः एतिलोमो वL_विलोम स्यात्। अनुलोमगतिश्चेत् विलोमो भवति प्राग्वदेव क्ते वियलोमः स्यादित्येक उपायः । अयं प्रयोगः-जिज्ञासितग्रहपातादेर्युगभगणनभूदिनरूपभगणैस्त हिनभवं भृगगताहर्गणं सङ्गण्य युगभूदिनैर्विभजेत् फलं प्रतिलोमो ग्रहोऽनुलोमो वा स्यादिति । अत्र वासनाध्यदैव ग्रहयुगभगणैरून त्य भूदिनानष्टदिन दिनहर्गणेन संगुण्यन्ते तदैवेष्टग्रह * युगभगणानागत्याऽहर्गेण भवति । यत इष्टग्रहभगणगत (१) मू० धवन "चक्रानित" इति पाठः । (२) , ‘‘मनुलोमविधिर्वेिलीम ” इति पाठः।। (३) , “यद युरभिरक्षितत् कहत: खचनैः” इति पाठ । ।
- अत्र • युगभगण नामागत्यङ्गीथी भवति " इत्येवं साधु प्रतिभाति । एवं रीत्या ग्रहश्र वालवा
मतभगण अहर्गणाधिशोषिता येऽवशिष्यते' एकीगत एव गतभगणरुपेणागमिष्यन्ति । वास्तवी राखदिएँहन्तु दमशुद्धो भविष्थतौति भगणपूर्तेरनन्तरं वक्रगत्यैव राश्यादिभोगमको भविष्यतीति ‘‘अनुलोमगतिर्थि दो मः” व दि सिद्धतौति ।