५८
सिद्धान्तशेखरे
एवं चन्द्रार्कयोर्विशेषसुवा पुनरपि सर्वग्रह साधारणं गणितं द्रुतविलम्बित वृत्तेनाह- अविदितग्रहपर्य यसङ्गणे सभगणे विदिते कृतलिप्तिक । विदितकुल्पजचक्रविभाजिते भवति वा विदितः स क लादिकः ॥२५॥ के इसका नाम = अविदितः ज्ञातुमिष्टो यो ग्रहस्तस्य पर्ययैः भगणैः संगुण यस्य विदितस्य स तथा तस्मिन् सभगणे मण्डलसहेिते विदिते ग्रहे ऊतलिप्तिके विदितस्य ग्रहस्य कल्पजचक्रेः कल्पभगणैर्विभजिते सति स जिज्ञासितो ग्रहः कलादिको विदितो भवति । व शब्द उपायान्तरद्योतनार्थः । अविदित इति वा छेदः। अविदितो ग्रहः कलादिको भवति । कलाः घध्यारोप्य भागास्तन् त्रिंशताऽऽरोप्य राशयः, तान् द्वादशभिरारोप्य भगण इत्यर्थः । अयं प्रयोगः--ऽयं ग्रहो मय ब्रायः ज्ञातेनानेनाज्ञातमसुकं मध्यमं * भवति । इयं वैराशिकवासना । झोकनोपायः कथ्यते--विदितं मण्डलादिलिप्तन्तं ग्रहं लिप्तऊत्याज्ञात ग्रहपयेयं हत्वा शतग्रहस्य भगणैर्हरत्। लब्धं जिज्ञासितग्रहस्य कलात्मकं मध्यमं भवति । इयं वैराशिकवासना । यदि ज्ञातग्रवकल्पभगणैज्ञयग्रहस्य कल्पभगणा लभ्यन्ते तदाऽमीभितग्रहभगणैः सलिलैः किमिति इष्टमध्यम- सिद्धिः । ननु आद्यन्तयोनिषभित्रशती प्रमाणमिच्छ च (१) फल मन्यजाति मध्ये क्रियते तत्र राशिकन्याय इति वचनादिछप्रमाणराशिभ्यां समानजातिभ्यां भवितव्यम् । न चात्र समानजाती इच्छायाः कलात्मकत्वात्। प्रमाणस्य भगणात्मकत्वादिति । नैष दोषः ,-प्रमाणराशेः फलराशेश्व चक्रकलऽपवर्तितत्वात् । अत्र वासनायामिदं त्रैराशिकम् । यदि विदित-
- अत्र "मध्यमं श। तुमनन झोकेनीपायः कथ्यते” एत।वन्मत्रभुपयुक्तं प्रतिभाति ।
(१) आ पक्ष के "फलमयजति-मध्ये, विवर्द्धते। .