१६० सिद्धान्ततत्त्वविवेके स्पष्टाधकारः । १६१ 3, भवव 3 १६ एकहस्तोक्तविस्तारभुजाभ्यामेव साधयेत् ॥ १६२ ॥ अथार्धचन्द्रकुण्डं तु वृत्तार्धम् । तत्र द्विगुणफलं वृत्त फ लं प्रकल्प्य वासनानवबोधेन बहुध शुष्कपण्डितैः। तदर्धमर्धवत्त फलं स्वफलं स्यात् । अतोऽर्ध चन्द्रे व्यास द्विगुण फलात् कृतं सु स्थूलकुण्डानां साधनं तन्न मे मतम् ॥ १६ ३ ॥ साध्यःद्विग्नफलवर्गः फव ४, अष्टनः फव३२, पञ्चभक्तः फ व संवादमेत्युक्ताफलेन सम्यक अस्य मूलमूलं व्यास इत्युपपन्नं यथोक्तम् । तदेव कुण्डं किल सप्रमाणम् । अथ समत्रिभुज क्षेत्रे ल स्वादुभयतः स जातो यजाये भवतः प्रातिलोम्येन तद्योगे चायतं स्यात् । तत्फलं स्वाभिमतं नान्यन्मुनीन्द्रोक्तमपीह यस्मात् ज्ञातमेव । । त त्रायते भुजो भुजाञ्च कोटिस्तु लम्बः । स प्रत्यक्षसिौ न हि वाक्प्रमाणम् ॥ १४ ॥ तु भुजभजार्श्वयोर्वे र्गान्तरपदरूप इति । मूलग्रहणादनं अन्तर्बहिकोणभवं तु कुण्डं द्वारैव भुज कोटिघात रूपायतफले क्रियमाणे फलवर्णोऽयम् हि नखसंख्यकभुजैरलकम् । । विलोमेनात्र फलवणं तृपाहतस्त्रिभक्तस्तन्मूलमूलं भुज यैरुक्तमष्ट च महो की तै इत्युप पत्रम् । स्यऽध्यक्षकं चापि तथाऽऽहृतं न ॥ १६५ ॥ वृत्ते स चायं भुजस् द्विगुणा षष्टिभागज्या । षष्टिभागज्य समन्ततः केवलवाद्यकोणेः वर्गरूपमिदम् । ३। त्रिज्या तु व्यासार्धमित्येवं वा स्याव 3 । सिद्धनि बाढग्रयतेर्भवन्ति । अत्र मूलं दिनं चतुर्गुणितान्मूलं वा तुल्यमिति चतुन अवध्यखवत् त्रीषुषडष्टकोणान्तं तन्मूलं स मत्रिभुजभुज इति तद्विलोमेन भुजबर्गा नैमिषस्थो न हि वेत्ति चैवम् ॥ १६ ॥ वेदहत त त्रिभक्ताच मूलं स्वयं शयुतभुजबर्गान्मूलरूपण फलितं अथ कुण्डवासनच्यते । व्यासः स्यादित्युपप तं यथोक्तम् । सम क ऐसमचतुर्भजलेन फलमूलं हि तञ्जस्सतरकर्णा व्यास यदा पूर्वोक्तो भृश्यम् / फल १ इति तावत् सुप्रसिद्धम् । तुल्यभुजयोर्वर्गयोगो हि द्विगुणभुज । अस्य वगं चतुर्गुण- वर्गः । स तु द्विगुणफल तुल्यस्तत्पदं कर्णः फल मूलं तु भुज स्त्रिभक्तोऽस्य मूलं वर्गवर्णं वा षोडशगुणो नवभक्तो -२५- इत्युपपन्नं यथोक्तं चमुर्भजे । ऽस्य मूलमूलं व्यास इति बासनाविदां स्पष्टतरम् । अथ वृत्तफलं त व्यसबर्गबर्गात् पञ्चगुणादर्शातान्मूल तुल्य अथाद्ययोनिकुण्डे तु समत्रिभुजमेकं तदैककोणात् पात्र्य मिति तद्विलोमेन व्यासः स्यादित्युपपन्नं यथोक्तं वृते । छं जसमध्यासजवे वृत्ताथै तथा भुजार्धाद्भवतुल्यचतुर्भजार्थं चेति त्रिव १६ ठय।व 3
