सिद्धान्ततत्वविवेके स्पष्टाधिकारः । १२७ दमयमा इरोपलक्षण पूर्व कमस डार्थं पहुयोन्यासः । आज्या १ आको १ । द्विघ्या १ द्विको १ । अत्र भुज ज्यैक्य कोटिज्यान्तरयोर्बगाँ तेनोत्पन्नमैक्यचपसम्बन्धि क्षेत्रम् । भुजज्यैक्यं भुजः कोटि ज्यान्तरं कोटिरुक्ततिर्यग्रे ख क र्णः अथ कर्णाऽयमेवैक्य चापसम्ब धिक्रमक्रम ज्यरूपभुजकोटिभ्यामपि संभवतीति ते चात्र ज्ञात थे। तदर्थमेतत्कणैकाग्रस्पृष्ट परिधिप्रदेशात् षड्भान्तरित परिधिप्रदेश पर्यन्तं पूर्वापररेखबह्व्यासरेखां कृत्वा तद्र खातच पूर्व के खातो भुज ज्यादा नवत् कर्णद्वितीयायं यावद् खाऽन्या कार्या । सा चैक्य चापक्रमज्या भजरूपाऽस्ति । अथ तन्मूल तरकर्णाद्याश्रयो रन्तरं व्यासरखागत में क्यचापोत्क्रमज्याभितं कोटिरूपं चास्ति । अथाभ्यामपि स एव प्राक् साधितः क ण उत्पद्यते । अत्र प्रत्यकथं स्याधर्मक्यचपखण्डस्य ज्या स्यादस्यार्चक्य- चापज्या स बन्ध्युरक्रमज्याज्ञानतोऽपि “त्रिज्योत्क्रमज्यनिहतेर्द . लस्य"इत्यादिना संसिद्धिरतो ज्ञातपूर्वभुजकोट्यावगतैक्य चाप खण्डज्यतोऽपि विलोमविधिनैक्यचापज्यसिद्धिथ। स यया चापद्यसंबन्धिभुजज्याकोटिज्ययोराद्यद्वितीयप अजपाव १ आया. द्रिज्या २ द्विज्य व १ ।। = आकोव १ आक.१ डिकल ? अन्ययोर्योगः कर्णवर्गः .२ ।। = अज्या द्विघ्या २ आको . द्विको २ नव अत्र योगस्य च ८ भुज ज्याकोटिज्यावर्ग ज्यबर्ग पड । चि न योराद्य न्त्य खण्डचतुष्टययग द्विगुणजिज्या वर्ग तुल्यत्वं स्पष्टम् । अथस्य। मूलार्धमै क्यचापार्थस्य ज्येति मूलार्धस्य च वनं चतुर्थांश व सम त्वादृहीतोस्य चतुर्थांशः = आज्य. द्विज्य। ३ आको .३को १ त्रि व २ ० अयं हि कोटिज्याघातोन ज्याबात युतवि श्याव गरूपभाज्य स्य दल रूपोऽस्य मूल भैक्षचापार्श्वस्थ ज्योति । अस्यार्धक्यचषीरक्रम ज्या त्रि ज्यघातलमूलरूपत्वेन निश्चयाद्भाज्य एव जातः । त्रिज्योरक्रम ज्याघात रूपोऽयम् = आज्या ह्या १ आको . ढिको १ त्रिव १ योगान्तरज्यासाधनार्थं क्षेत्रम् । छ ज्य थ. द. ० त्रिज्यभक्तो जात ऐक्य चपोक्रमज्यारूपः आज्याद्विज्या १ आक.द्विको ; त्रिम १ त्रि १ त्रिज्यतः शुहो जात ऐक्यचापकोटिज्यारूपः। आज्या.५ ऑको.को र त्रि १ आज्याद्विज्याद१ आया..आ.: आकोडको व} अस्य वर्ग त्रि व १ चियाब गर्द ऐक्य चापज्यावर्गः
पृष्ठम्:सिद्धान्ततत्त्वविवेकः.pdf/७३
दिखावट