सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:सिद्धान्ततत्त्वविवेकः.pdf/६७

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति

११४ स्पष्टाधिकारः । ११५ तत्र । भावना त्वाविशेषादन्यरीत्यवगतयोगान्तरभाव न या तत्सि आपत्तेः । तथा हि धर्मक प्रकृतौ त्रिज्यावर्गे भुजज्यावर्गानः कोटि ज्यावर्गः स्यादिति वि ज्यातु त्वमपि कनिष्ठं कोटिज्यातु त्यं श्रेष्ठ भुज ज्यावगतुल्य ठणपक ह्येकः पक्षः । अथ वा कोटिज्यावर्गानस्त्रि ज्यावर्गाऽपि दोब्बर्ग इति त्रिज्या कनिष्ठ भुज ज्या ज्येष्ठं कोटिज्यावर्ग ऋणपक इति द्वितीयः भुजयकोटज्यवर्म योगोऽपि त्रिज्यावर्ग इति भुज ज्या कनिष्ठं त्रिज्य ज्येष्ठ कोटिज्यावर्गः क्षेपक इति वतीयः अथ वा कोटिज्य कनिष्ठं त्रिज्या ज्येष्ठं भुजयवर्गः बाखमाकमैक्यन्तरधषयस्व रूपमिति मदुक्तो ननु प पत्तिरिति वाच्यम् । तदीया त न कृतेऽपि कनिष्ठे वास्तवैक्यान्त रज्यत्वासिद्धेः । यथोदा बत वतीय पदे भुज ज्यै क्यान्तरं त्रिज्यबर्गगुणं कोटि ज्याघातभक्तमै क्यान्तर ज्या न सा परस्परकोटिज्यागुणितभुजज्य यो त्रिज्याभक्तयोर्युगान्तर ज्यास्वरूपा । अथ यदि भुजज्यकोटि- उयात्रिज्या चापानमन्तरभावनयाऽवश्यं चपान्तरतुल्यत्वदर्शनात्। तर यो वाऽयुक्तवन्त राज्य स्यादिति स्खदुताशश्वदग्धषु बदसि तर्हि संशयस्तदवस्थ एव । न हि चपनियमज्ज्याः नियमं कर्तुं समर्थाः। चापान्तर वज्ज्यभावनोत्यज्यन्तरं चापयोः ज्यन्तरसमं तद्भिन्नं वा कथं न भवेत् तत्सधक युक्त्यभावत् । उक्तवतीयान्त्यभावनपदे चान्तरं नवति वर्ग गुणं तरको ट्यंशवतभक्तं त्वदुक्तया कनिष्ठं न हि तज्ज्यत्वेन तदन्तर चापज्य त हुणहरयुक्तया सिध्यति । एवं यत्किंचिहुणहरयोग सरसिद्ध चापान्तर वन्न हि तत् सर्वं तज्ज्यास्वरूपस्येति । न च मदभिमतमास्करोक्तकनिष्ठज्येष्ठपोत्प त्रयीगन रभवनजनितं कनिष्ठमव त्रिज्यावर्गपक सम्बन्धना गतः पादैक्यन्तरञ्जयतु ल्य मिति वाच्यम् । नाम (१)मात्राभिमानिनामिदानीन्तनानां बच न बलदेवैतादृशः भावनया विनाऽन्यतत्साधकयुक्तिं च वै क्यन्त रज्यसि मान भावात क्षेपक इति चतुर्थः पवचतुष्टयेऽपि स्व स्वजातिकनिष्ठज्येष्ठलेप क योमान्तरभाव नया कनिष्ठज्येष्ठपानन्यान् गणित यत्पाद्य पक्षे चाद्य भुज ज्या सम्बन्धेन कनिष्ठत्रिज्यांश वर्गेण भक्तः क्षेपस्तत्पदं च पै क्यन्तरया । एवं द्वितीये भुजज्यासस्बन्धेन कनिष्ठखि ज्यांशेन ज्येष्ठं भक्तं चापै क्यन्तरज्या । एवं व्ऋतीये भुज ज्यसम्बन्धेन ज्येष्ठ- त्रिज्यांशेन कनिष्ठं भक्तं च वैक्यान्तरज्या । चतुर्थे ज्येष्ठनि- ज्यांश बर्मेण वेष भाज्य तत्पदं चापै क्यान्तरज्येति प च चतुष्टयज साऽत्र कथं वास्तवरूपेण नाङ्गीकृता योगान्तरभावनया भुज ज्य सम्बन्धस्य तुल्यत्वात् । अथ भावनय तु मूल कारण ब ।। ज्यानयनं • अन्य ज्यासाधने सम्यगियं च भ। घनता 29 शेषशरण. न चामकं नयं भुज ज्या सम्बन्धोऽभिमतः किन्तु कनिष्ठ मै क्यान्तरज्यास्वरूपमभिमतं तेन भवदभिमतक्षेपो यत्किञ्चिद्- वनासि योऽपि येन भक्तस्त्रि ज्यावर्गः स्यात् तन्मूलभक्तं कनिष्ठम (१) मुनीश्वर इति