सिद्धान्ततत्वविवेके स्पष्टाधिकारः । ९७ शेषं २ पथ्या गुणं २४० तेनैव भक्ते लब्धम् ४८। एवं षड्यंशकल्पना सावयवाइः २। ४८। अस्य बर्गोऽयम् ७५०।२४। अत्रायं २४४ वा गृहीतः सावयवाङ्कः । अस्य वर्गोऽयम् ७। ५६ । १ ।। अयं वा २ । ५ । अस्य वर्गोऽयम् ८। १ । ४० अथ पञ्चाशद्वयवयह धनाष्टाधिकवर्ग इत्यभिन्नाष्टान्द्ययाऽनु पप या प य श दय जन पञ्चाशदधिकोऽवयवः कथिद्भवितुमर्हति चेन्न। तादृशसूम परम्परया बड़वय व ग्रहणऽपि वने तन्न्यूनतद धिक सम्भ। वनया तदसमत्वात तेन न कोऽप्यत्रावयवः कल्पयितुमुचितं येन वने त्वभिन्नाट्स मत्वम् । (१)यादेतद्यदि सावयवाद्वस्य वने संभवत्यवयवहानिः सप्र मण । न चैवम् । साबयवादस्थ बर्गार्थमधोऽधःपक्ङिवि- न्यासेन खण्डगुणनरीत्या गुणनेऽन्त्यप डूब ल्याइस् बर्गा यदि षष्टिभकः शुध्यति तर्हि तदल्याबयवहानिः । तादृशो(२)ऽत्र षड्यन्तर्गतस्त्रिग्रन्न तदतिरिता:। अस्य वर्गः षष्टिभक्तः शव तीत्यान्तिमावयबहानाबपि नोपान्तिमययवहानिः । तत्र द्विगु थित बिराहुणा ह्रस्य षष्टिसमूहत्वे न सिधस्थ विंशद्वर्गान्निःशेषं षष्टि लधेन यक्ष्य येन(२) संमिलितत्वात् (पुनः) षष्टिभागे पञ्चदः शाबवत्व न (७) निर्णयात् । तेनाच यस्य कस्यापि सावयवाद्य खे या कवितस्य वर्गे त्ववयवहानैर्निरवयवत्वं नैवयुक्तमिति सुधियो ह्यम् अथ प्रतीत्यर्थमन्यथोच्यते । यत्र भिन्नई हरो माज्याधिक तत्र तद्दने पि स तदधिक एवेति नैव तद्भिन्नत्वे माकं ()विप्र तिपत्तिः। अयरवे त्वषवत्रीिं तयोरनपवर्ति तयोर्वा भाज्यहारयोः फलं त यमिति तावदस्ति सुप्रसिद्धम् । तेनानव बर्लितापवर्जितभिन्ना इयोमुच्यसावयवफलत्थेन तद्वर्गयोरपि तुल्यफलत्वादिनाइभा व्यहारयोः स्खतो दृढत्वाभावेऽपि दृढाषबतीबेन पूर्वं दृढत्वं विधाय त वर्गे भिन्नत्वमभिन्नवं वा संभवतीति विचारः । स यथा-दृढभाज्यस्य खण्ड इ इटहरेण यवन्निःशेषं भाज्यं तावदेकं तच्चापि शेषमपरं दृढभाज्यबहटम । अन्यथा शेषहरयो रप्रवर्तन सम्भवकल्पनेन दृढहरनिःशेषभजनाईट ढभाज्यखण्डस्य दृढहरसजातीयत्वेन तस्याप्यपवर्तनसम्भवा षत द्योगरूपदृढभr यस्य सर्वथाऽपवीनस भवेन दृढभाज्यहारयोरपि पुनरपवर्तनप्रख- तथा तदृढत्वसिवैि यद्यापत्तेः२) । विशेषशरणः । गोमूत्रिकया खण्डगुणनरीत्या वर्गः २ य : ३ । ३ १ । ९०० अत्रान्तिमाङ्ग षट्चा विभज्य लब्धिः ६० य । १५ एतत् १५ य अस्मिन् योजिते पुनः यष्टया ते च लब्धः । य . शे = १५ । अतो भट्टकथनं युक्तम् । (१) विप्रतिपत्तिविरोधः । विशेषशरणः । (१) इत ‘आरभ्य रेस्पकमूलविचारात् प्राक् कुट्टकनिदानस्य दृढभाग्यहारविचारस्य प्रपञ्चो भट्टस्यान्तरिकं गणितपाटवमावहति । (२) अन्याङ्कः (३) पञ्चदयामितेन । (५) कम्यते ऽत्र त्रिंशदन्यावयवोऽङ्कः = य । ३ अस्य (२) कल्प्यते भिनराशिदृढध। । यत्र भ, दृढभाज्ये है, इदहरेण हते लब्धिः = ल, शे = अ -३ . ल) यद्यत्र शेषहरावदृतौ १२॥
पृष्ठम्:सिद्धान्ततत्त्वविवेकः.pdf/५८
दिखावट