८८ मध्यमाधिकारः । ८९ सिद्धान्ततत्वविवेके । ब्रह्मार्कचन्द्रः स्थिरदृष्टिरुक्त प्रतिक्षणं तां च विलक्षणां च । मत्वा स्खबोजस्य गतिं वदन्ति ज्ञातं च किं तैस्तदहं न वेद्मि ॥ ३२२ ॥ इत्यं माण्डव्यसंक्षेपादिति पद्योत्तरार्धके । विस्तूतीत्यत्र कृत्वा तु विस्रतीति बलान्नराः ॥ ३२३ ॥ नाशयन्ति वसिष्ठोक्तिं चलमुष्टिभम स्थिरे ।। यबीजमाहतं धात्रा स्यूलभुक्तिभवं हि तत् ॥ ३२४ ॥ स्थिरसृष्टौ तु तज्ज्ञानं यत् तैस्तज्ज्ञापकैथुवम् । नास्मदृशां तदज्ञानान्नलिकामात्रतः क्कचित् ॥ ३ २५ ॥ अदृष्टफ न सिद्ध्यै यथार्कद्युक्तितः कुरु । गणितं यद्धि दृष्टार्थे तद्युद्भवत: सदा ॥ ३२ ॥ आदर्शदौ दृश्यते यच्च दृष्य वैचित्रव' तदृष्टिजं च शृणु त्वम् । दृग्रम्स्यग्रं यत्र लग्नं तदेव इयं नान्यद्दर्प णादौ तदग्रम् ॥ ३२७ ॥ स्थातुं शक्तं नैव तत्राग्रतो वा गन्तुं शक्तं त्वम्वुवन्निर्मलत्वात् । अग्रे मार्गस्यावरोधात् क्रमेण तस्मात् तदृग्रश्मिमाग्रकं तु ॥ ३२८ ॥ शक्तय खस्यायो(१) पराबर्यं चान्य यदूिस्थाने संविलग्नं भवेद्धि । दृश्यं दृष्टयाऽवश्यमादशीसंस्थं प्रणम्ययस्थानसक्तं भवेत् तत् ॥ ३२ ॥ तन्निर्मलत्वद्रविरश्मयोऽपि दृगश्मिरीत्यैव गतास्ततस्ते । यत्र खशतयैव तद्न्य देशे लग्ना अपूर्वा इह भूयलोके ॥ ३३० ॥ तत्रस्थदृश्यैव हि दृश्यतेऽर्कः । खदर्शगोऽपि प्रतिबिस्वरूपः। एवं परावत्य गता दृगुत्था रवौ विलग्नश्च ततोऽर्कबिम्बम् ॥ ३३१ ॥ आदर्शगं दृश्यत एव तद्- जलेऽपि यद्यत् प्रतिविम्बितं च । विशेषशरणः । (१) दर्पणादिघनसच्छश्लक्ष्णपदार्थे यत्र तैजसः किरणः पतति । ततोऽग्रे गन्तुमसमर्थः स परावर्य स्थानान्तरे निर्गच्छति । यत्र धरातले किरण। लगति तद्धरातले तदविदुगतो यो लम्बस्तकिरणलम्बाभ्या- मुत्पन्नो यः कोणो यदिशि यद्धतिले तद्धरातल एन बदन्यदिशि स किरणस्ततश्वरेखया सह तनुथकोणं विधाय निर्गच्छतीति प्राधान्यानां परीक्षणं प्रति तपरावर्सिवकोणेन प्राचीनतेन संगतम् । ११॥
