७४ सिद्धान्ततत्वविवेके । मध्यमाधिकारः । एवं भृग्वभृगुसर्ययोश्च स्र्यारयोश्चापि कदाचिदत्र ॥ २५७ ॥ ऊध्वधरत्वं च भवेद्विलोमात् तत् सर्वदेवर्विमताद्विरुद्धम्। प्रायः स्खयुक्त्या बहवो विमूढः प्रतारितास्तैर्मतिविभ्रमाच्च ॥ २५८ ॥ तैजसत्वं(१) खतो यस्मज्ज्ञभृग्वोः स्वीकृतं तु यैः। अधःस्यकुजस्यापि तत् सिहं' च भवेद्भृगौ ॥ २५ ॥ अकॅवेंगी तु तद्धानिस्तै जसाम्बुमयत्ययः। नैकं निर्वहति प्राज्ञ तन्मतेऽतो न तच्छुतिः ॥ २६० ॥ के(२चित् तु यन्नीलनभो न्वृदृष्टं गोलः स लोहस्य(३) नमीऽन्तरालः। धात्रा कुतोऽस्मिन् महति स्थिरोऽयं याम्योत्तरान्तध्रुवतारकाभ्याम् ॥ २१ ॥ अस्मिन् गोलेऽवनिव्यक्ष देशोक्तपरिधेर्वधैः । समसूत्रेण परिधिर्विषुवन्मण्डलं मतम् ॥ २६३ ॥ विषुवेऽर्थान्तरे लग्नं तन्मध्ये दक्षिणोत्तरे। ततो जिनांश ऊध्र्वाधस्तत् स्थिरं क्रान्तिमण्डलम्। २६३॥ अस्मिन् दृत्ते(१) लोहजं क्रान्तिदृत्तं खयप्रोतस्सुखनक्षत्रविधै।। चापाकारैलहरुजेः खनेम्यां प्रोतं कृत्वा को(२)ऽकरोत् सक्तमात्रम् ॥२४ विषुवत्क्रान्तिहृत्तैक्यात् पूर्वभागस्थितात् स्थिराः। मेषाद्या राशयः क्रान्तिष्टत्तयोः पूर्वदिक् क्रमात् ॥२५॥ अयोगोलमध्यस्थितव्योमगोले स्खधीकल्पिताः सन गो ला अर्थेषु । महपिण्डरूपेष्य जातृकसूत्रे मह हृत्तलग्ने ग्रह गोलरूपाः ॥ २६ ॥ शनीयारसूर्यास्फुजिनेन्दुसंज्ञा अधोऽधः क्रमाद्वाह्ण केन्द्रयोगात् । निविष्टाः कृता बाह्यमध्यस्थद्वयो र्जवल इगो लः पराशोन्मुखं सः ॥ २७ ॥ विशेषशरणः । (१) अस्य प्रपञ्चोऽस्यैन ग्रन्थस्य बिम्बाधिकरे द्रष्टव्यः । (२) भषेकस्मिन् प्राचीनलिखित पुस्तके "केचिन्मोचिकारादयः". इतेि हिप्पणी दृश्यते, भवितुमर्हति मुनीश्वरादीनां तदानीन्वनामान्तरिक आशयः किन्तु मुनीश्वररचित ग्रन्थे नैवावलोक्यत इति । (३) लोहगोलस्य चर्चाऽस्मिन्नेव ग्रन्थे नान्यस्मिन् प्रचारित ऽपीति षसिदान्ते। । विशेषशरणः । (१) वृते साहचर्याद्गोत्रे इत्यर्थः । (२) को ब्रह्म
पृष्ठम्:सिद्धान्ततत्त्वविवेकः.pdf/४७
दिखावट