४८ सिद्धान्ताविवेके । मध्यमाधिकारः ।। ४९ उदितं विबुधैः सत्यं यावनं तूच्यते मतम् । जलशीवस्य गोलोऽस्ति महनल्पस्ततश्च सः ॥ १२३ ॥ भूगोलो जल मग्नोऽस्ति जलाद् बहिरपि स्थितः। तत्रधिको जलान्तःस्थो बहिः स्खल्योऽस्ति गोलवित् ॥ जलार्णवस्य भमणाद्यद्बहिस्तज्जलन्तरे। यज्जलन्तः स्थि तं तत् तु बहिः स्याद्भूमि खण्डकम् ॥ जलादूर्घमर्घ कुष्ठं यदा स्यात् तदा भूमिपिण्डोऽबुट्ठोर्धगोऽल्पः । अधःस्थोऽधिकचेति युक्येदमुक्तं मतं यावनं चापि देवर्याभिन्नम् ॥ १२६ ॥ भूगताब्धिजलं शरं लवण शीवसंज्ञकम् । तदोलावल यस्यानां समन्ताद्यत्र कुत्र चित् ॥ १२७ ॥ धयोच्यमत एवात्र दृश्यते न समं किल । निरक्षवृत्त तत्तीरगतानां तत्समस्थितिः ॥ १२८ ॥ इदानीं तद्धि संवादादार्पोक्तं सृष्टिजं हि तत् । भूम्यन्तरपुटाः सप्त नागासुरसमाश्रयः ॥ १२६ ॥ सयौषधिशतोपेता रम्याः पातालभूमयः । अनेकरत्ननिचय जाम्बूनदमयं गिरिः ॥ १३० ॥ भूगोलमध्यगो मेरुरुभयत्र विनिर्गतः। उपरिष्टात् स् ितास्तत्र केन्द्र शाद्या महर्षयः ॥ १३१ ॥ अधःस्यादसुरास्तद्वद्विषन्त।ऽन्योन्यमाश्रिताः । भूमौ मेरोर्नवत्यंगै र्निरक्षाभिघमण्डलम् ॥ १३२ ॥ तत्र लव तु भूमध्य प्रकल्प्याथ ततः सदा। प्राच्यां तु यमकोटिः स्यात् पश्चिमे रोमकाभिधम्॥१२३॥ अधः सिद्धपुरं सौख्ये सुमेरुर्याच्यगेऽपरः१) । भूटतपदविवराण्येवं स्थानानि षट् सदा ॥ १३४ ॥ उपर्यात्म (नमन्योन्यं कल्पयन्त्येषु सर्वदा। सम(२) त्रस्थिताधःस्तादेवं सर्वत्र भूटती ॥ १३५ ॥ मन्यन्ते खे यतो गोलस्तस्य क्रोधं क चाप्यधः । मेरुदयस्थानरेखाटतं यच्च स्वदेशगम् ॥ १३६ ॥ तद्धि यास्योत्तरं ज्ञेयं स्खदेशस्यं च तद्दशात् । सुधिया प्राक्परे ज्ञेये त्वित्यं देशविभागतः ॥ १३७ ।। व्यदोत्तरे तु सर्वेषां सुमेरुः सौम्यदिस्थितः । याम्येऽयेवं परे मेरुः कुसंज्ञो यास्यदिस्थितः ॥१३८॥ लङ्कायामुदयेऽस्य यमकाच्यां तदा भवेत् ।। दिनार्धम स्तकालस्तु सिद्ध पुर्य तदा भवेत् ।। १३८ ।। राव्यर्थ गेमके चेयं व्यधदेशे सदैव हि। एवं निरवदेशेषु यतः प्राच्यां तु यद्भवेत् ।। १४० ॥ ततस्तच्च प्रतीच्यां च नियतं गलबिहार । विशेषशरणः। (१) कुमेरुरितेि । (२) एकसूपस्थिताधप्रदेशेषु-इति ।
