१७ ४६ सिदालत विवेकस्य कंगोनसन्धेः परमपदे रात्रौ तोयविचार्यते । राइचिद्भवृते यथा मेषादये यदन्तरेऽस्ति तथा विवृत्तेऽपि तन्मेषादये तद- न्तरेऽस्ति सततम्। अथ विवृत्ते तद्राङ्गचिह्नात्पृष्ठे विवृत्तनाड संपातेऽपि चन्द्रबिम्बगोलसन्धिरस्ति विवृत्ते तदन्तरे कर्णः एवं द्वितीयपदे न च तदग्रे स्यात् । दृतीयपदे तपृष्ठतश्चतुर्थं त दो स्यादिति स्पष्टं गोले । तत्र राहुचिह्त्तन्मध्यमतन्ति न डोवृत्तत् श्रवस्त्रे कोटिः। विवृत्ते स एव कर्णः कर्णः नाडीवृत्ते तदन्तर भुज इति चपजायम् । तत्र पातस्थान कदम्बवृत्तं धु ववृत्तं कान्तिवृत्तं विवृत्तं च तथा ततः कुजं चेति वृत्तपञ्चकं गणितार्थं पाताचिभे कदवधुववृत्तान्ततः क्षितिजे तदायनव लनम् । तत्कोटिस्तु क्रान्तिध्ववृत्तान्तः ।विवृत्तान्तिवृत्तान्तः परमः शरु शयनवचनकोटेरयं शोधितयोत् ध्रुववृत्तविधृत्वा न्तरं पातनिभे तत्कुजे परमान्तरं पर क्रन्तिरूपं पातचिह रूपगाल सन्धः स्यात् । अथ तत्सन्धस्तदृत्तान्तस्तदुक्तचाप यमप्यस्ति । अतोऽत्र कोट्यंशविषुवांशस्तेभ्य या बाहुजी बयनन क्षेत्रशाः साध्यास्तन्मितः कणः त्रिज्य।कर्ण परमन्तः रज्य भजस्तदोक्तकर्णज्यया क इति विषुवठ्ठले धुववृत्ते विवृ त्तान्तलोवज्य तच्चापं भुजस्तच्च पशस्य स्यात् । एवमन्यपदB पि। द्वितीयeतीयपदयोस्तु शयनवचनकोटे परेऽर्थेज्यः पर मान्तरं तवृत्तयोः स्यादित्युक्तं रायपुंगककदिस्थत्वेन निर्ण यः कृतः । पातात्त्रिभे विवृत्तक्रान्तिवृत्तान्तः परमः शरः पाता कर्णाग्रे तु तदनुपतसिद्धे शरः क्रान्तिवृत्तान्निर्थगस्सि। कः दम्बवृत्ते स एवैको ज्ञानभुजः अनन्न रानतचापजयभुजt शानां पातस्थानयविषुवांशभुजtानामनन्तरं अर्कगोचर न्धिपर्यन्तं यदस्ति तमिनं कथं प्रकल्प्य तङ्गजकर्णाभ्यां सा धितो द्वितीयो भुजश्चपात्मको ऽस्ति क्रान्तिवृत्ते। त ज्ञवाद्य भोगजगोलसन्धि सूर्यगतसन्ध्योरन्तरं स्यात् । उक्तरायै षङ्गान्तरस्थे रविगोनसन्वै युक्ताः षङ्गाधिकत्वे बीनाश्चन्द्रस्य स्वमेषतः स्यात् रविगोलसन्धेरभृतः पृष्ठतः स्थितत्वात्तस्य क्र न्ति वृत्तस्थत्वादयं किल भोगजसन्धिस्तत्तुल्ये चन्द्रे तद्विस्वं शराग्रे नाडीविवृत्तसभ्यातेऽवश्यं स्यात् । तत्र स्फुटक्रान्यभावः बिम्बगतकदम्बवृत्ते ध्रुववृत्ते वा खस्खशरक्रान्योर्विभिन्नदिग्गः तयोरन्तराभावात् । अथ तत्सम्यातात्रिभे तदुत्तयः परमान्तरं परस्पटापमः। उक्तकर्णज्यया पात क्रान्तिज्या भुजस्तदा त्रि ज्यया क इत्यनुपात सिहोऽयनसन्धं स्यात् । अथ वा गोलस न्धिस्थबिम्बीयरबलनायनबल नैक्यन्तरं उक्तराचे मुगक कॅदिस्यत्वे कार्यं तन्मानं स्यात् विवृत्तमेषादेर्विषधि विवृ तस्फुटश्चन्द्रः स्खटीकरणे प्रसिद्धस्तथा राहुरपि । आकरे पद चतुष्टयकृतनिर्णयात्कर्णनयुते राहुर्विवृत्तमेषादेर्विवृत्तविषुव वृत्तैक्यवध्यन्तरम् । तदून विवृत्तस्थश्चन्द्रस्तत एव च स्प्रष्टः स्यादन्तरितस्तत्सन्धेः कर्णान्तरे राहुक्रन्तिस्तदा। तदन्तरिते भुजः क इति तत्षष्टक्रान्तिरेवेत्युपपन्नं सर्वे गोळेऽतिपरिचि तानां शेषं स्पष्टमाकरे । (१) युगादिजाविति । अत्र युगादिजावित्युपलक्षणम् । अ न्येऽपि कुदिनभगणपूर्सिकाला ग्राह्याः शेषं स्पष्टम् । युगकु दिनैर्युगादिग्रभगणस्तदेकुदिनैः के स्युरित्यत्र ग्रहभगण भाज्य इष्टकुदिनानि गुणकः युगादिकृदिनानि परस्तत्र लब्धं (१) ३८६ पुढे १७२-१५२ शोकयोः ।
पृष्ठम्:सिद्धान्ततत्त्वविवेकः.pdf/३३३
दिखावट