सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:सिद्धान्ततत्त्वविवेकः.pdf/३२८

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति

३६ सिद्धान्ततवविवेकस्य वोपवसना । ३७ गजदिकचिह्नसूत्राभ्यां समान्तरिते करष्ये । तत्तद्दिकसूत्रसदृशे शथे । तदन्तरमणस्ति यत्तत्स्पष्टवचनम । अतश्चन्द्रविभवे कु तममद्युत्तदिकचिह्नावलनान्तरेण यत्सूत्रं चन्द्रबिम्बकेन्द्रगतं तद्वृत्तमदृशं ज्ञेयम् । कथं चिन्नचि तद्वृत्तम् । तद्दशेन कुभे न्दुस्थानानुपपत्तेः । तत्सदृशसूत्रातिर्यश्व्यस्तशरतरेण भट्ट तचिहुँ वास्तवमस्त्येव सततं कुभस्थानयोग्यम । नन्वत्र वि . स्वीयकुजवलनद्वारैव न कथमुक्तमिति चेच्छए। तीत्या डे अपि दिकचिद्वे कल्पिते कल्पितभवृत्तचित्केन चिन्नियत ग्रहणे ग्राह्यग्राहक विम्वनेमिस्पषं स्खकशागोले बिम्बगतं वृ स चयमस्ति । एकं भव्त्तरूपवृत्तकशानः सर्वत्र शरतुल्यसमा नान्तरितं क्रान्ति सदृशवृत्तम् । दृग्वृत्तं हि द्वितीयम् । मानैक्यख एडवृत्तं च त्वतीयम् । इवृत्तकान्तिसदृशवृत्त।न्तरे बिम्बनमै आद्यः क्रान्तिसदृशमानैक्यखण्डवृत्तान्तरेऽन्यः। दुर्वृत्तमानै क्यखण्डवृत्तान्तरालं दुर्वन्ननम। दोषवृत्ते खमध्यकान्तिसदृशत्रु- तं यावरस्पट्टुकक्षेपो भुजः। बिम्बीयननीशः कर्णः सदृशवृत्ते तरकोटिश्चेत्यनुपातात्षडङ्ग,लव्यासद्वन्तरे आद्य उपपन्नः । अन्यथ त शरो भजः मानैक्यखण्डं कर्णः सदृशयते तत्कोटि- थेत्यक्तवज्ज्ञानं सुबोधम्। रविगढणे त डकोपजातीयनति जात्यादवानुपातः कृतः दृगलम्बनकण नतिर्भजस्तदा षडङ्गल कण क इत्याद्यः अन्यस्तु नतिसंस्कतस्पष्ट शरत इति चन्द्र- यो कान्तिसदृशं शरकोटिज्यावृत्तं कदम्बतः । रविग्रचे त न तिकोटिज्यवृत्तं सशवृत्तम्। सदृश दृग्वृत्तद्यद्दिशि तद्दिग न्यः। हरवलनं इवृत्तमानैक्यखण्डवृत्तं यद्दिक्तद्दिगस्तेति स्पष्टं दृग्गोचसंदर्शनम् ॥ (१) अथ यद्यतै हलम्बनानयनवासन ॥ अधस्तनगह कक्षागोले बुझण्डले यत्रध्वेगश्चढग्गर्भसूनच भवतस्तद न्तरं च इग्लम्बनम् । तज्ज्ञानार्थं दुकसूत्रचिहुं चन्द्र प्रकल्प्य ऊर्थडकमूलकर्ण नतशिवा भुजस्तदाधस्तनदृकसूत्रकण क इति हकचिह्नादधःस्थगोले नतज्या स्याम् भजरूपा खमध्य- स्तु गर्भसूत्रात्तिर्यगतेऽस्ति। अथ कुगर्भाङकसूत्रचिह्नस्पृक् सूत्रमेकमप्यूर्धगोलपर्यन्तं तत्रधरसनकर्षेऽपीयं भुजरूपा त (१) ३५२ ते, -४५ शोकानाम् न्तरण वास्तवभवृत्तचॐ नवगमात्तद्दरनुपपन्नः । अकशाच॥ तु स्खकशास्थमप्यर्कबिम्बं चन्द्रकशतो नदन्तरे दृश्यते। अतो भवृत्तकत्यभवृत्तसमवृत्तदिचिह्न मूत्राभ्यां नत्य समान्तरे णाप ते दिकचिह्नसूत्रे अन्य दृश्य कैबिम्बकेन्द्रमक्ते तन्मानैः क्यखण्डकृतावधिके कार्ये । तयोरप्यन्तरेऽस्ति बलनं उक्तव त्तत्र कृतं समवृत्तदिचिहुदलनान्तरितवचनसूत्रं दृग्यार्कस तं नत्यगोपभवृत्तसदृशसूत्रम् । भवृत्तान्मध्यशरान्तरेण चन्द्र विश्वासक्तं भवृत्त सदृशसूत्रं च । तयोरन्तरं स्पर्शरः नयी यसदृशद्यथादिकस्पष्टशरान्तरे नेमियोगे मानैक्य खण्डवृत्ते- ऽस्ति चन्द्रबिम्बस्थानं नियतम् । अत्र यदि वलनसूत्रं भवृत्तं कस्यते तर्थि ततः स्पष्टशरदानानुपपत्या चन्द्रबिम्बस्थानाव गमो दुर्गम इत्याकरोक्तमुपपन् सर्वम् । गूढां द्वष्यभिप्रायवासनमधुनातनाः । अयुध्य नाशयन्त्यार्षपरिलेखोचितक्रियाम् । (९) अथ चन्द्राकंगणं परिल खर्थं स्ववासना । तत्र चन्द्र । (१) ३४४ ३४५ पृष्ठयोः ३६८ ३८० लोकानाम्