सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:सिद्धान्ततत्त्वविवेकः.pdf/३२३

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति

शेषवासना । २७ । २१ सिद्धान्ततवविवेकस्य गरुत्त एव स्वयं भवति ततो बिम्बगोल चतुर्थशेन दत्तं तदु- कवृत्तं तद्भोन्ते स्यात्। अमान्ने तर्कवृत्तं नेमिवृत्तमिति दृश्य विश्वे शुकटाकृत्यभावः । यथा यथा चन्द्रान्तरितो ऽर्कस्त था तथा तर्कवृत्तं ऊर्धचिह्नासक्तं नेमिवृत्तात्तिर्यग्वृत्तेऽन्त रितं स्यात्। तदन्तरतुल्यं दृश्य बिम्बं शुकं भवति । श्टी तकु कं मध्ये परमम् । तत उभयतस्तदपचयः श्टयं यावत् । त दनं नियनं ऊर्धचिह्नासक्तमित्यूध्वाधरं श्टी स्यात्। ऊर्धच झयोर्यन्नतांशाः स्खपास्तदूर्वं यस्याधिकस्तदध इति ज्ञेयम् । एवं द्वन्नण्डलानुकरे क्रन्ति वृत्ते दृग्वत्त एव बिम्बान्तरसूत्रं त तः शकवृत्तकरणे श्टागं तिर्यकचिङ्ग उकं तद्वग्वृत्त ऊर्थ चिकने मित इति तौ हैं समं स्यात् । अन्यथोभयान्यत्र बिम्बा न्तरसूत्रस्थित्या समध्वधरत्वयोरभाषा किच्चित्रतमुन्नतं च स्यात् । इदमुक्तं शराभवे शरसत्वे सिताख्यवृत्तं चन्द्रार्क गतं त्रिज्यावृत्तं भवृत्तवद्भाद् इवृत्ततस्तिर्यग्वृत्तयोः समत्वे एवं चन्द्रार्कविम्बगतं सिते वृत्तं यदा दुर्वृत्तं तदा समता। तिर्यग्वृत्तं यदा तदोध्वधरता शटङ्गस्य वेद्या नान्यथा । इत्थः मुक्तं कुगर्भडकचिह्नवशतः स्खपान्तरात् । शेषवासनाकर एव स्तः । कशगोले विभाख्यवृत्तयोर्मेषाभ्य तयोः संपातः स्पष्ट पातान्तरे विलोमं बिम्बीयकदम्बवृत्तावध्यन्नमं तु स्पष्टं भ वतः कक्षाप्रतिवृत्तगोलयोः संपाते। त समसूत्रस्थितै शोषप्र तिव्रत्ताने विभवृनन्तरे बिम्बयशरः परमशरथ । तं विना शीघ्रकर्णानुपानं सिहै। शीघ्रकर्णानुपातजै ये तु कशगो स्तस्यै । अथात्र शीघ्रप्रतिवृत्तव्यामाहं त्रिज्यया विभागा यन्मा नतरसन्मानादेव शीघ्रकर्णः शश्नप्रतिवृतीयशरज्या चास्ति । शीघ्र कथं त्रिज्यया विभागान् कृत्वा तन्मानसः कश्चवृत्तयश रज्या चेज्जायते तर्हि तच्चपकरणात्तच्छर शनसुबोधमित्प पन्नम् । अन्यद।करेऽतिप्रष्टम् । शरीयबलनानयने तु पासस्थानं खगोलसन्धिं परिकल्प्य भवृत्तशरघूत्तयोः परमन्तरं परमः। शरः स तु क्रमेण तयोर्विषुववृत्तभवृत्तरूपयोरेवान्तरे परमक्र- तिरूपः बिम्ब सम्वन्धिशरस्त्विष्ट क्रान्तिः सम्यानचाच दि सपा तग्रहस्तथा सति बिम्बीयकुजे ऽयनबलनरीत्यत्र शरबलनं वि भवृत्तमन्तरे स्यादिति स्थितिरस्ति । तत्र कझगोले पतस्थाना डिम्बवधि मपातो विवृत्तस्फटो वचः स तु कर्णरूपस्तस्मिन् शरो भुजविभेऽन्तरे तु परमं तदनुपातस्थं प्रष्टुं परमशरं कृत्वा अयनबलनरीत्या सपातग्रडकोटिज्य परमस्याष्टशरज्यया गुण शरकोटिज्यया भक्त। यथोक्तशरबचनं तचापकरण।। (१) यदा स्यादिति । भवृत्ते नमस्तजग्रयोर्मध्ये त्रिभोन लनं ततः प्राघवं भोगावधिकं तज्ज्ञानार्थं चिननग्नं याव द्वे शोध्यते तवसनोनितः सत्रिभग्रय एव केन्द्र नगूगधान्त रकोटिरूपं स्यात् । ग्रन्भोगाच्छरान्तरे तद्विस्वं त्रिभोन लग्नस स्टा । (१) अथोदयास्रताधिकारे वासना ॥ ताव करानयने बासना स्पष्ट।धिक। यथैव। तथापि बाल वबोधार्थं कशगोचे विवृत्तस्फुटस्फुटपाभ्यां शरविचारो लि वने । विभावशीघ्रप्रतिवृत्तयोर्मेषाभ्यां विलोमं पातान्तरे तयोः संपातः बिम्बीयकदम्बवृत्तावध्यनुलोमं तयोर्युदुस्फुटं (१) २५२ पृढं ३-६ ऑकानाम् (१) २५७ पुणे ४१-४० भकनाम् ।