४४ सिद्धान्ततत्वविवेके । मध्यमाधिकारः । ४२ सर्वानधःस्थानयनांशगत्य तदन्यगोला न तथा स्वशक्तय। ते कवलं स्खम्बरगञ्जमर्थ मन्याम्बरधभ्रमणाय न स्युः ॥ ६६ ॥ थिरं प्रत्यक्चतं भाति खस्थं प्राग्भूभमन्त्रणाम् । प्रवसे व्यर्थ इत्य(१)र्यभटोक्तः शण्ख होत्तरम् ॥८७ (२यत् सर्वतो निराधार खोर्धदेशगतं गुरु । खस्थान एव तन्नूनं पततीत्यपि निर्णये ॥ ९८ ॥ असङ्ग भ्रमणं चैन्द्रयामना स्वीकृतं तु यत् । भूमावपि ध्रुवायोगात् तत् तुच्छ प्रबहे गते ॥ ८६ ॥ एवं हि कालबोधयै गोलाः सप्त ग्रहेङ्गवाः। गोलोऽष्टमो भगोलाख्यो नवमः प्रवहभिधः ॥ १०० ॥ प्रवहादग्नि पर्यन्तं पवनाख्याम्बरोद्भवाः। गोलाः स्व च्छतरास्तद्ददृढा रूपविवर्जिताः ॥ १०१ ॥ यथा विरूपो वायुस्तथेन्दोः प्रवहन्तः । विरूपा निर्मल काशा अपि यः पवनभिधाः १०२ ॥ विरलविरलाङ्गौ तावनेकैकगतिभभौ । पवनौ येऽनिलकाशाः प्रोक्तन्यस्वरतराः ॥ १०३ ॥ जात्याऽभिन्नश्च ते सर्वेऽमूर्ताः स्वस्थानगाश्चलः । खगत्या परगत्या च ममन्त्येष्वखिलेष्वपि ॥ १०४ ॥ हगर्ककिरणानां तु नावरोधः कथं चन। रवेरासन्नकिरणास्तत्प्रभावो म हुँ स्ततः ॥ १०५ ॥ दूरे बाप इति जयस्तारतम्यात् करोद्भवः। एवं भगोलावधिकस्तत्प्रकाशस्ततो(१) न सः॥१०८॥ विशेषशर णः । (१) वृद्धर्यभटोक्तेरिति । (२) यद् गुद (आकाशे क्षिप्तं लोहपाषाणादिकं वस्तु ) सर्वतो ऽभतः । निराधारमनाश्रयम् । स्वोर्वदेशगतं यत्रसामथ्र्यादिचलं प्राप्य गतध्योपरिस्थानगतं सत् पुनः स्वस्यान एव तत् न्नं निश्चयतः पत- त्यागच्छति न स्थानान्तरे इति निर्णये निधये सत्यपि प्रत्यक्षगते ऽपि अनार्य पूर्वादिभिरकथितं यत् द्यां पूर्वस्य भूधमर्ण पृथ्वीगोलचलनं विदेशीयैर्यवनादिभिः कथितं यत् खण्डनमकृतैव तद् वृद्धर्यभटेन स्वीकृतं स्वग्रन्थे निःक्षितं यत् असद साधु। यत् यस्मात् कारणात् प्रवहे गते निरस्ते ऽस्वीकृते भूमौ पृथिव्यां वायोगात् ध्रुवतारासंबन्धाभावात् तत् तुच्छ मनादरणीयमपि । यया सिद्धान्त शिरोमणी गोलाध्याये श्रीमदभरकरा चर्येण चेद्भूमयी भूचलनविकारो भति बद्धमत खण्डनं कृतं तत्र न तथे समाश्रित्य भूगोलो भ्रमतेति कथ्यते चेत् तदा भ४ गते शिर्यलम् । विशेषशरणः । (१) परम्परयाऽऽगमप्रमाणदेव भस्य द्रवमवगन्तुं शक्यते । अथ चेदिह ‘सार्धद्विप्रतिपिपलसमये सप्तशतक्रोशपर्यन्तं तेजोगतिः । एवं किमपि में दिनान्तरे किमाप मासान्तरे इत्यादि समयान्तरे यद्यदर्भ दृश्यते तस्य पूर्वोक्तते जोगतिवशात् त्रैराशिकेन तत्तद्दूरत्वमवगन्तुं सुशकम् ’-इत्यादिनवनानां प्राधान्यानां मतेन सर्वत्रैवाकाशे नक्षत्रस्थितेि 6
