१२ सिद्धान्ततवविवेकस्य शेपवासना । १३ (१) चम्चांशैः सु संस्कारितस्येति । अत्र स्खभुक्तिः खसावना न्तर्गत ग्राह्या । शेषं प्रसिइमाकरे। (२) ब्रह्मगुप्तगदितमिति । अत्र जिष्णुलोक्तनतकर्म नार्ष- मूलकं कुत्रापि तन्मूलादर्शनात् । तेन खसत्ताकाचे रश्चितमि त्युच्यते तदपि न । प्राकपश्चात्प्रतिमण्डलस्थखचरं द्रष्टा कुमध्यस्थितः कशय खलु यत्र पश्यति नतं न तत्र भूपृष्ठगः ।। मध्याॐ तु कुमध्यपृष्ठगनर तुल्य यतः पश्यत स्तेनोक्तं नतकर्म न बनविधे या युक्तिरत्रापि सेति भास्कराचार्याकृतयुक्त्यप्यसिद्धेस्तदानयनस्य खमध्यं त्व के मध्य तदभाव उक्ते न संगच्छते यच्चोच्यते स्वस्वन वत्तसम्बनं सवासनमक्तमेव पृष्ठस्त्रगतानमिति भ्रान्ताडनं नरकल्पितं बुधैर्नादरणीयम् । (२) त्रिज्य।नं स्फुटकर्याप्तमिति। उक्तयोजनविस्वं त्रिज्या ३४३८ शं स्फुटकर्णभक्तं कथं स यथादृतं स्पष्टकशाकलाप्रमाणसिङ्ग कलबिम्बं सु मास स्यादित्यर्थः । एतद्भिनेन प्राचीनतयन यनेन तदसिद्धिरिति तैर्वै कः कुनस्तद्वशादानीतं तदाडनं योजनविस्वं कश।कनाप्रमाणतः कनीकृतं प्रत्यक्षविरुहं स्यात्। तत्र भास्करोक्त्या यदा शक्रः स्वनचक शाय तदा तदादृतं तद्योजनबिश्वं १११० त्रिज्या ३४३८ नं स्फुटकर्णी ११७०३२।। ४ प्नं लब्धं उककलविश्वं २२ चन्द्रार्कविम्बसममिति विरुहम्।। एवं यदा सूर्यकशाय शक्र भीमो वा तदा तकशाकर्ण (१) १३८ पृधे ४४० लोकस्य (३) १५ पुढे ४५१ भोकस्य । (3) १४४ पूत्रे ४५० शकस्य तस्सद्योजनविम्बाभ्याँ तर्कबिश्वे विरुखे भवतः । अतस्त दाहनकर्णप्रमाणं तदादृतं योजनविम्बं च सुदुष्टमिति सुधीः भिरूह्यम्॥ अथ त्रिप्रश्नगणिताधिकारे वासना । गोलः किल वसूल ऽस्ति यदृत्तत्पार्श्वयोरैलिट्टे समे भवतस्तद्धि पृष्ठार्हवृतं तत्र पृष्ठाईंवत्तस्य केन्द्र इयमस्ति । एकं कुगर्भकेन्द्रमन्यङ्गोलपृष्ठस्थ म्। गोले ये पृष्ठाई त्ते भिन्नदिते तयोः सम्यात हयं अवश्यं स्यादेव सम्याताबिभे तयोः परमन्तरम्। तत्पृष्ठाई वृत्तं स्खपृष्ठ केन्द्रात् गोल चतुर्थांशेन भ्रमणस्यात् । गर्भकेन्द्रात्तफलव्या सहेन वृत्तकरणद्वा स्यात् । तन् ियत्र कुत्र केन्द्र प्रकल्प्य यदन्यपृष्ठाई ख़त्तं गोलचतुर्थशेन क्रियते तत्ततोऽस्ति नियमेन तिर्यक । तत्पृष्ठकेन्द्र लग्नमप्यस्ति । सं पाताचिभासपान्तरे य- तिर्यकवृत्तं तदुत्तयोर रुपमन्तरं बिभे परमन्तरं यदूत्ततस्तिर्य ग्वृत्तमस्ति तदुत्ते कोटिस्तदन्यवृत्ते कर्णस्तिर्यग्वृत्ते भुज इत्य स्ति चाप क्षेत्रं जात्यम् । क्रान्ति क्षेत्रं यथा । क्रान्त्यंशा भुजः। कोटिर्विषुवांशाः क्षेत्र।शाः कर्णस्तिर्यकनाडीक्रान्तिवृत्तानां स बन्धत्। अतः क्रान्तिक्षेत्रवच्चपक्षेत्रानयनवासनाकर स्फ एव टा वद्या । चापक्षेत्र तत्परमक्षेत्रानुपातकणेन भुजः सध्या भुजेन कर्णः साध्य गोचवासनया तथा सिद्धत्वात् कथं चिदा भ्यां न तरकोटिसिद्धिः । जुत्रवद्भकर्णवर्गान्तररूपत्वेन तदभावात् । (९) गोले ऽथ चापकर्णदिति । अत्र समभुजस्तु यद्विषमभु जाश्रितरसकाव्यनुपातसदृतस्करीवगान्तरपदापरूपः । स (१) १५९ पूर्वं ११६ कस्य ।
पृष्ठम्:सिद्धान्ततत्त्वविवेकः.pdf/३१६
दिखावट