शोपवसन । सिदान्ततत्त्वविवेकस्य चेच्छूण चान्द्रादर्कमनल्पत्वेऽपि तात्कालिकस्पष्ट उहेराधि क्यदन्तदूरे संक्रमणादेकचन्द्र संक्रमणद्वयस्यानवकाशान्न तसंभवः। अथ तारकालिकस्पष्ट शबड़ेरपत्वे तु यथोक्तसंक्र मणडयावकाशक्षयमाससंभवः एतादृशसंयोगो यदा तदा ऽयमिति कदचिरसंभवेन्न सदेति बुधैज्ञेयं स च तर्कटिक स्पष्टात्यस्यशुद्धिस्तदैव यदा पूर्व निकटपतितः स्पष्टधिमासः। स्यात् । तेन शयमासात्पूर्वमधिमासो नियतः अन्तरमपि चन्द्र मानसैरमानष्टाधिकत्वात्पुनरधिमास सम्भयः संक्रान्ति इ यमध्ये दर्शान्त ह्यस्य।वस्थानात् । इत्यधिमासद्वयं शयम।सात्पू परं नियतम्। अथ दयानन्तरं योऽधिमासः स तु सदैव ष टिदिनात्मकः अशउद्दः शद्ध छ। पूर्वस्तु शयाद्यवचितः घटिदि नामकः अव्यवचितस्तु त्रिंशद्दिनात्मकः तच्छुद्धमासभावान् अत्र व्यवदिताव्यवचितयोः द्वयस्यपि निर्णययार्थं तत्प्रकसङ्ग्यधिमासको यदि भवेत्तत्रत्यसाम्वत्सरं । तमिन् शरतया क्षयेऽपि वचना।कुर्याद् यः कोविद इति वचनादयमर्थः । प्रकसङ्गीत्यनेन अव्ययति एव पर्वाधिक मासः अन्यथा यदीत्यस्य व्यर्थत्वापत्तेः । अनन्यगत्या अश्रद्द मप्येनं शष्टं मत्वा तत्सम्बत्सरं तद्दिनेव कथं तदचिमस्य क्ष यत्वात् । अद्याद्यवचितपूर्वाधिकमासस्तु यद्वत्वेन नैव ग्राह्यः । तच्छ इसङ्गवान् । अव्यवचितार्थकथनादेव तद्यवचितार्थकथनं लाघवात्पार्थक्येन तन्निर्णयकथनम् । तेन व्यवचितस्य छद्मश् इयोः सङ्गमनात् अग्रिमाधिकमासवत्सन्निर्णयोऽस्येव क्षयस्तु विसंक्रन्या युगलाद्य इति मासद्वयोक्तमप्यनन्यगत्या तक्षि नेव कार्यमिति । व्यवहितपूर्वाधिकमासत्रापि शूद्रत्वेन ग्रहणे संक्रान्ति सम्बन्धोदितार्षश्उद्वमासवचनभङ्गो दूषणम् । तदधि कोत्तरं दायावधिकउद्वमासानां स्खखार्थसंशोच्छेदात् । उत्त रोत्तरमाससंज्ञया अप्रामाणिकत्वात् । धर्मशास्त्रे देवर्षिनिर्ण यग्रन्थाभावात् । वै।रुषवचनविचारे पूर्वेऽधिकः शरो ग्रह्य इत्यत्र पूर्वशब्देनाव्यवहित एव पूव नान्तरितः । आषग्रन्थ द्वात्रिंशद्भिर्गतैर्मासैरित्यादि मध्यमाधिकमासोक्तिः स्पष्टार्थ मुपयुक्तत्वेनावृतापि प्रमाणत्वेन न सा फलार्थम्। अत्र यन्मते पूर्वेऽधिको नैषाधिकःये च मध्यमाधिकमासोक्त्या प्रथे।क्त निर्णयप्रवृत्तास्सग्मते त्वग्रिमश्चयाधिकयोरयसंभव इति ज्यो तिःशासवासनावाह्या बहव इदानींतना अनार्षमयार्षमूलकं अहतपर शासनभिशखाद्यपरम्परया अनीश्वरवादिनोऽहंकृ ता मिथ्याव्यवचारप्रवृत्ताः स्वकीयेषु स्खस्खेकर्षे प्रकटयन्ति तन्मतं शिरैर्नादरणेयम् ॥ वेदोक्तत्तडिभिन्नधिमा प्रोक्तं भिन्नं त्वस्ति चेत्त याद्यम् । नैतद्योग्यं मानवानामनीकं कुजोक्तं तयज्यमयैः फलार्थम् । (१) व्यासवर्णादित्यादि । रूपव्यासे दशमूलं परिधिः सूक्ष्म इष्ट इति रूपव्याने दशानां मूलं परिधिस्तदेव्यसे क इति वय वर्गे गुणयेद्भजेदित्यनेन व्यासवगं दशगुणो रूपभक्त स्तत्पदं परिधिरित्युक्तं संगच्छते । एवं परिधेव्र्यासो विलोम गणितेन । है। (१) एकोनत्रिंशपूडे सप्तचत्वारिंशाधिकशततमोकस्य ।
