९७० सिद्धान्ततवविवेके महाप्रश्नाधिकारः। ५७१ तीत्याऽयं प्रोक्त राहौ विधोः प्राक् किञ्चिन्न्यूना द्वित्रिचन्द्र२ । ३ । १ यतोऽशः। सन्धिमालोक्यऽयनाख्यो न सिद्धः पातोऽप्युक्तस्तत्कृतोऽतो न युक्तः॥ १७८ ॥ अथ कुट्टकविधिः । यः कश्चिदशतगुणोऽस्ति येन भाज्य हतः क्षेपयुतोनितश्च । हरोवृतः शुद्धिमुपैति तत्र गुणाप्तिविज्ञानमथ मवचिम ॥ १७९ ॥ भज्ये हराप्त यदिहास्ति शेषं हर मकरपथ इरस्तु भाज्यः । शेषं पुनः साध्यमिहापि तच्च हरं हरो भाज्य इति क्रमेण ॥ १८० ॥ अत्यवशेषं भजनान्मिथो यद् भवेद्दृढ। इस्वपवत्तेन।ङ्कः। तेनोद्धृतौ भाज्यहराविह। द्य। दृढौ भवेतां च तथा विभक्तः ॥ १८५ ॥ क्षेपोऽपि नूनं दृढसंज्ञकः स्या चेनापत्रयविह भ।उपहरां । फलान्यधोऽधस्तु दृढस्ततोऽधः (१)क्षेपस्तथाऽन्ये खमुपान्तिमेन ।। १८३ ॥ स्वाध्वे हतऽन्यन युत तदस्य त्यजेन्मुहुः स्यादिति राशियुग्मम् । ऊध्र्वा विभज्येन दृढेन तष्टः। फलं गुणः स्यादपरो(२) हरेण ॥ १८४ ॥ एव तदवात्र यदा समास्ता स्युर्लब्धयश्चेद्विषमास्तदानीम् ।। (३)यथागतौ लब्धिगुणौ विशोध्यं स्वतक्षणाच्छेषमितौ तु तौ स्तः ” ॥ १८५ ॥ ये योगजे तक्षणतो विशुद्धे वि योगजे ते भवतो गुणती । एवं स्थिर कुट्टविधौ विशुद्धिं क्षेपं च रूपं परिकस्य मध्ये ।। १८६ ॥ यथोक्तरीत्या गुणकरलब्धी स्वप्नेपकस्वीयविशुद्धिनियौ। तष्टे च त वै निजतक्षणाभ्यां स्यातां तयोस्ते गुणकारलब्धी ॥ १८७ ॥ चले स्थिरे कुट्टविधौ तु बोध्यं संतक्षणे तुल्यफलं सदेह । क्षपस्य तत्राप्यपवत्तनं न खिलं तदुद्दिष्टमिति प्रकल्प्यम् ॥ १८२ ॥ अतोऽन्यथा चाखिलमेव यानि (१) विश७-इतः प्रभृति सचरणं इलोकद्वयं श्रीभास्कराचार्य ग्रन्थस्थमेव भट्टकण्ठस्थमिति । (२) वि०००-दधरो हरेण"ति भास्करपाठः । (३) वि०श०-यवागतौ” इति भास्करपाठः। । पूर्वं मिथः सं भजनागतानि ।
पृष्ठम्:सिद्धान्ततत्त्वविवेकः.pdf/२९५
दिखावट