सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:सिद्धान्ततत्त्वविवेकः.pdf/२५२

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति

• • ४८४ खेिद्धन्ततव ववेक सूर्यग्रहणाधिकारः । ४८५ अथान्यथोच्यते। दृक्स्त्रचिहे दृङ्मण्डलक्रान्तिसदृशवृत्तयोः । शीघ्रस्फुटाच्छीघ्रफलं हि दृष्टं पातस्ततो दृङ्मण्डले परवृत्तावधि दूग्लम्बनकोटिस्तज्ज्यैव क्रान्ति स्खसस्फुट(ल्लम्बन फं तथा ॥ २०६ ॥ सदृशवृत्ते चिद्वृत्तपरवृत्तयोरन्तरज्या न सा क्रान्तिवृत्तीया । अताऽसकृसाधनयुञ्जरत्र तद्वद्युत्सयोरन्तरज्या त्रिज्या तु स्यात् स्फुटलस्यनकोटिज्यामित प्रत्यक्ष युक्तSiथ तत्रत्यसकृत्प्रकारत् । सिद्ध । अतोऽनुपातः। नतिकोटिज्यावृत्ते दृग्लयनकोटिज्यामिता यथा कृत २Iषफल (ह कण दृश्चिद्वृत्तपरवृत्तयोन्तरज्या तदा त्रिज्यावृत्ते केति क्रन्तिवृत्तीयत द्वारा तथैवात्र विलम्बनेऽपि । २०७ ।। द्वृत्तान्तरज्यरूपस्टलस्बनकोटिज्या स्यात् तथापं नयतेश्च्युतं मध्याह्नवत् स्पष्टभवं सदेव- स्पष्टलम्बनं स्यादिति सिद्धम् । धिकं व तो वित्रिभ लग्नचिह्नम् । अत्र द्रङमण्डलं क्रान्तिसदृशमण्डलं क्रान्तिवृत्तं तु नाडीमण्डलं प• (१)नीचं प्रकटयत्र ततत्रिभे स्या रचूर वयनमण्डलं क्रान्ति सदृश भृशं युज्यावृत्तं कदम्बी तु ध्रुवी प्रः लग्न तयारन्त रगः खगोऽर्क २०८ करूप्य नतिरूपक्रान्तौ दृग्लम्बनरुपभचक्रविभागस्योदयमानमेव स्फुटं लम्बनं गोलविदामस्ति सुगमम् । (१वि७ श७ श्रीमद्भास्कराचार्यस्यापि पृष्ठक्षितिज एव परम अत्र चन्द्रगोले दर्शितं यद्विलम्बनार्थं जात्यं तत्कोणस्पृग्गतकुगर्भ लम्बनमभिमतं यश्च पृष्ठीयनतज्ययैवेधमानया त्रिज्यातुल्यया सिद्ध समाप्तः सूर्यगोलेऽपि तदेव जायं स्यादित्यर्कनतांशैरेव लम्बनावन- | भवति किन्तु तस्मिन् समये गणितचापप्रपञ्चसंकोचात् पृष्ठीयनतशज्ञा- त्योरानयनं सुधियोह्यम् । नार्थमेव दूग्लयनादिशानमतः स्वल्पान्तरातगर्भयनतशत एवेणु- अथायरीत्या लम्बने सकृत्प्रकारसिद्धिः सा यथा काललम्बनं ततोऽसकृत्प्रकारादिषुद्रग्लम्बनमित्यतस्तदसकृत्कमप दृमण्डल चट्टमतेन दृग्जी संहस्य सकृत् प्रकारः प्रदर्शितः-"त्रिभोनलनस्य नरबिनइत्यादि विलम्बनं यत् परमं तु तच । सुत्रवासनाविचारात् स्पष्ट यथा-खस्वस्तिकालम्बितग्रहगतक त्रिभनलग्नस्य नरण निम्न दग्धपोतवृत्तोपरि लम्यतृतीयं चापंचा। ज्याच= ज्य(स्पर्क+औ)वेशं त्रिज्योदृतं क्रान्तिहृतौ परः स्याच ॥ २०४ अत्र स् लंपटलम्वनं क्रान्तिवृत्तीयम् । अं=वित्रिभार्यान्तरमिति त्रिभोनळनाकेवियोगजीव ज्यले x (ज्यास्पदं ज्य स्पलं ५) विशे_उपपदं ४ज्य पुन ४ ज्या(स्यलंकाओं वशी। परेण निन। त्रिभजीवयाऽऽप्त । ज्यापुन ४ त्रि त्रिज्यापून आंत्र ज्या (स्सल + ) पर ४जया (स्पलं रपदेष्टकालद्वलम्वनज्या अतो निधीयते यदि। यथाऽत्र शीघ्रन्यफलज्यकातः ॥ २०५ ।। ज्या (स्लं+अं)=त्रि तदा ज्यास्पलंपर । अतः परतुल्य परमशीघ्रफ नीचग्रहन्तवजीवया स्या लज्यां प्रकल्प्य तद्वभूगर्भादधो दत्वा ततः क्रान्तिसदृशमन्यद्वनं विधा च्छीघ्राभिधा खेचरदोःफलज्या । य वित्रिभलनं नीचं च प्रकल्प्य तत्रिभान्तरे लग्नमित्याद्यतिविशदम् । ६१ ज्यापलं ४ वशी