४५० सिद्धान्ततत्वविवेके स्यग्रहणधकार । ४५१ रवेः संमुखं दृग्भवं तन्न सूत्रम् । असत्स्वीकृतवर्ययुक्तऽन्यकोटि नै सा लखनस्य ज्यका स्वेन सिद्ध ॥ २० ॥ यो हि प्रदेशो रविपण्डलस्य स्थितः कुगर्भक्षितिजे कथञ्चित् । न दृश्यते पृष्ठगदृष्टिचिह्न वशात् स पृष्ठध्वगतेस्तु दृश्यः ॥ २१ ॥ सदशनादव कृत दृगुत्थ योग्यं न चादर्शनतश्च तस्य । कुगर्भगृजेऽपि गतस्य भानोः संदर्शनं त्रिम्बमहचतोऽस्ति ॥ २२ पृष्ठे तु तेनोदितदूषणं न तत्रेति केचित् प्रवदन्ति तत्र । कुगर्भसक्तकं जचिम्पदेशाद्विभिन्नतद्देश जदर्शन।च ॥ २३ ॥ गभभूजस्थतादकद्य त्र गर्भपृष्ठग । तदन्तरं विधोगले तन्मते लम्बनं यतः ॥ २४ ॥ अत्र तया स्वधःस्थाऽस्ति सा तद्धंगता यतः। प्रत्यक्षतस्तदल्पं च कथं मृढर दृढ़ता ॥ २५ ॥ हरलम्बनं तु परमं घटिकाचतुष्कं ज्ञातं मयाऽनुपतनादिति गर्वबृद्धः। या नेत्र वत्त निपुण गणत सगाल तस्यात्र तन्त्रकरणव्यसनं वृथैव ॥ २६ ॥ यद्भूमिपृष्ठक्षितिजस्थिते ऽर्के दृग्गर्भमूत्रान्तरमिदुगले । ततः कुगर्भाक्ष तेजाकसिद्ध तरसूत्रयोरन्तरमपकं हि ।। २७ ॥ तदत्र पूव परम अफरष। ततोऽनुपातात् कृतमिष्टकाले । तत् स्यात् तताऽयदपतर वह तस्माद्भूपृष्ठचिद्दे तु तदुक्तकरीत्या ॥ २८ ॥ कृतं च तन्यून तर हि दृष्टि तुल्यं तु वृत्तं मुतरा तदल्पम् । प्रत्यक्षसिद्धे वधिके कथं त पध्यस्थघुया मुधिया विचार्यम् ॥ २९ ॥ दृक्तुल्ये परमं यक्व तद्भं स्वीकृतं तु यैः ततोऽनुपातत वेष्टकालजे तन्न सा कृतम् ॥ ३० यदुक्तं च सद स्वल्पं पृष्ठजाद्भलन्धनम् । गर्भपृष्ठजजास्याभ्यां ऋणु तत्र सुवासनम् ॥ ३१ ॥ कर्णदृक्त्रके भानोः कोटिकणं तु ग(१)भेजे । पृष्ठजे कर्णकोटी स्तः कुखण्डं तु तयोभुजः ॥ ३२ ।। फटिकणपयांस्तत्र युतः स्याच्च यथायथा। गर्भस्थभुजकोट्यैक्यपृष्ठभृतिभुजै क्ययोः ॥ ३३ ॥ युतिः कुकेन्द्र तदूजययोः संयुतिभुवि । कार्या सर्म कृताय च हृचि ३४ ॥ ह क्षितिपृष्ठगे ॥ गर्थजं पृष्ठजस्यून मिस्थं(२) प्रत्यक्षतः स्फुटम् । (९) विश७-गर्भक्षितिजस्थरविगते इत्यतो "गर्भ जी' इति प्रा चीनपाठोऽरोचकः । (२) विश७ स्वसमयानुसारक्षेत्रस्थिस्य प्रत्यक्षता भट्टेन प्र दर्शिता, इदानीं तु पृष्ठज्ञां रविकल्पां कोटिं गर्भकाटौ रविकर्णस मायां केन्द्र संमील्येव स्थाप्यते चेत् रेखागणितप्रथमाध्यायस्य षोडशी प्रतिज्ञेच पृथुलऽनमधिकमिति स्फुटं शपयति । t =
