सिद्धन्त तस्वविवेके ४४२ चन्द्रग्रहणाधिकारः । ४४३ प्रहस्य सर्वकलः स्यादिवरं स्पर्शमोक्षयोः ॥ ८८॥ यत्र स्नानाज्जपादमाद्दानादीश्वरभक्तितः । भूमिस्थितो शत्रं सर्वपपैः नरः प्रमुच्यते ।। ८९ ॥ ज्योतिःप्रभावतो दृष्टेश्चाभिघाताद्यथाकृतात् । विम्वादयस्पकं बिम्बं सदा पश्यति मानवः ॥ ९० ॥ तत्र तीक्ष्णते याऽर्कस्य कलाषट्कोनितं हि तत् ।। विधोः सौम्यतया सार्धपञ्चालिप्तोनितं च तत् ॥९१॥ इदमप्युदित मध्य तृदये चन्द्रवद्रवेः । विधोप्तिचतुष्कोनं तचातीन्द्रियबुदिभिः ॥ ९२ ॥ मध्योदयान्तरं निघ्नं शक्वंशैः खाइड् फलम् । उदये संयुतं तत् स्यादिष्टकाछोद्भवं किछ । ९२ विम्बयोरन्तरं ज्ञेयं तद्धि चादृश्यदृश्ययोः । तदर्थमपिते ग्रासे स्वदृष्टस्य(१) कथं चन ॥ ९४ ॥ न ग्रस्त हष्टपत्रास्ति नादेश्यं ग्रसनं हि तत् । तीदर्शनयोग्यं हि फलार्थमुदितं यतः ॥ ९५ ॥ तदधेलिप्तवगतेष्टकाल युतनितौ स्पर्शविमुक्तिका छौ। दृग्गोचरौ तौ भवतः स्वबुध्या नवीनवर्याः प्रवदन्ति चैवम् ॥ ९१ ॥ गोळाकृस्य शुक्लडवम्बमध्यो दृष्टेरसन्नोऽस्ति दूरे तदन्तः । कथं नातोऽल्पाधिकं नेषिवृत्त मल्पानपज्योतिषा दृकूप्रघातात् ॥ ९७ (१)उन्ननज्यानुपातेन केचिदाहुरिहान्तरम् । तदसयुक्तिशून्यत्वात् कथं चेच्छृणु तर्हि तत् ॥ ९८ ॥ यथायथा ग्राझाविम्बमुदयादुन्नतं भवेत् । तथातथाऽन्तरं स्वीयं दृश्यते तेन तन्मते ॥ ९९ ॥ तत्र भागानुपातः स्यादुचितश्चन्द्रशक्त्यवत् । अन्यथा चन्द्रशौर्यं च तद्रस्या न कथं कृतम् ।। १०० ॥ विम्वं खमध्योदयभेदसिद्धे यैः स्वीकृतं दृष्ट्यभिघाततोऽस्ति । ज्योतिरेवात्र तेपे पुनस्यजन्ति बलक्षितं यत्र तदतीव चित्रम् । १०१ ॥ अथेन्द्र्कग्रहे वर्णः सूर्यसिद्धान्तरीतितः । प्रमाणं स्यान्न चान्यैर्यः स्वीकृतः कल्पनावछात् ॥१०२॥ कुभोर्घ संस्थार्ककरान्तरस्थं समुज्ज्वछं किञ्चिदि हाम्बुबिम्बम् । विधोस्तदर्कात्थकरप्रकाशैः पिशङ्गणं सकलग्रहेऽतः ॥ १०३ ॥ अन्ये कुगर्भपृष्ठाभ्यां भेदा ये गणितस्य ते । नोक्तः काठिन्पतोऽत्राथ किञ्चिदैचित्र्यमुच्यते ॥ १०४ ॥ भृस्था गृहान्तः किल रन्ध्रजाता न्यालोकविम्वन्यवलोकयन्ति । धिकोन इति चेषुकं नान्यथेति सिद्धान्तशिरोमणिविदामिदानीन्त नानां स्पष्टम् । () वि' श'-अदृष्टस्य वस्तुनः खण्डमिति शेषः । अत्र भूमौ कथं चन न प्रस्तं दूटं लोकैरिति शेषः । अतस्तद्ग्रसनं नादेश्यमिति । () वि० श७-एतदारभ्य शततमश्लोकपर्यन्तं पुनःपुनरुक्तत्वात् पिष्टपेषणमिव भट्टकथनम्
