सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:सिद्धान्ततत्त्वविवेकः.pdf/२११

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति

४०२ सिद्धान्ततवविवेके उदयास्ताधिकारः। ४०३ भुजा भवेदयनहग्रहस्य चलग्रहस्यैव पदस्थितः स्यात् ॥ २ ।। परस्फुटक्रान्तिलवः खनन्द धिकास्तदाऽऽघन्स्पपदोक्तबाहुः । स्याद्यस्तथा द्वित्रिपदोद्भवो यो न्योन्य स च व्यस्य यतः पदस्थः ॥ ९३ ॥ क्रान्तिवृत्तखगभगजेमव विम्बगं किल कदम्वकवृत्तम् । विम्बत ध्रुवसुवृत्ताधिभेदात् स्वीकृता बुधघरैरियमत्र ॥ ९७ ॥ आयनं हि वलनं (१)खगजं यत् तज्ज्यका च गुणिता शरमठः । प्रस्फुटपमदनज्यकयाऽऽप्त तद्धनुर्लवषडंशमितं तव॥ ९८ ॥ दृष्टिकर्म घटिकादि सुसूक्ष्मं स्याच्छि(२)मणिकृतादपि दृग्जात् । (३)प्रस्फुटेषुभवकोटिजपौर्वीं संगुण त्रिभगुणेन विभक्ता ।। ९९ ॥ शंय बुधस्तद्वशतः पुरावा सूक्ष्म भवेदायनदृग्ग्रहः सः । एवं हि (१)खेटयनहग्रहथौ यो वैषुवांश तु तदन्तरैक्षम् ॥ ९४ ॥ परस्फुटन्ति भवशिफन न्यूनाधिकस्वे सति खञ्जतो यत् । रसवृते दृष्टेजकमंकालो भवेच्च सूक्ष्मो घनिकादिकोऽत्र ॥ ९५ ॥ या (२)चलांश खचरात् त्रिभयुक। दोडका जिन लवण्५कया जी(२)। मस्फुटापमदिनश्यकयाऽऽप्त विघजाऽयनभवा वचनज्या ॥ ९६ ॥ (१) वि० श०--खगजं स्थानमिति । विम्यात् स्थानगतध्रुवमो- तत्तोपरि लम्बवृत्तकरणात् कदम्बप्रोते मध्यशरः कर्णः। स्थानगध्व प्रोते कोटिीम्बवृत्ते भुज इति चापजात्ये लम्ववृत्तीय चापज्या विम्बीया शत्रघ्वीपचापज्या त्वेकैवातः ज्यालम्बवृचा=अथाम = उपास्था, भाष. ५) यआय० च् मश x यास्था. आय.व. त्रिज्यामश x ज्यास्था. आय. व. त्रि x विम्बीयञ्च वि. 9 (१) वि० श०--खेटशब्देन स्थानमिति । (२वि० श०-चलांशखचरः सायनप्रहः क्रान्तिवृत्तीय एव। वि सम्बोपरि वकदम्बप्रोतवृत्तान्तर्गतं विस्थीयायनवलनं तदर्थं चापातयं शरकोटिः स्पष्टद्युज्याचापांशाः ध्रुवकदम्बान्तरं जिनांशाध्धेति कोणा नुपातविम्बीयायनवलनानयनं सुबोधम् । (३) वि० श७ "जिनलवोथगुणन"-इत्यत्र ‘लवज्यकया सी" इति पाठः प्रामादिकः । अत । उपपक्षम् (२) वि० श० भास्कराचार्येण विम्बीययुज्या नैवानीतेश्यतो भट्टनय ने सूक्ष्मत्वमववश्यं किन्तु "सुखमम्" इत्यत्र 'सु' इति पदपूकमिव । (३) वि० श०-विवादयनदृग्ग्रहावधि प्रस्फुटेषुः कर्णः• वि म्यात स्थानावध मध्यशरोऽस्फुटषुः कोटि , स्थानादयनडग्ग्रहाः वधि क्रान्तिवृत्ते भुज इत्येतश्चापजत्ये भुजकोटिज्याकोटिकोटिज्या- घातः कर्णकोटिज्यात्रिज्याघातसम इत्यत आयनडकमेकलनयन- मुपपन्नम्