सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:सिद्धान्ततत्त्वविवेकः.pdf/२०६

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति

३९२ सिद्धान्ततवविवेके उदारताधिकारः । ३९३ स्त्यक्त्वा गोलायनादिं वै सर्वतः खनवपुगं । कदम्बभे स्फुटक्रान्तिज्याSSत्यल्पयुज्यकसम। ३६ वस्तुभूताऽपि तद्वीर्या नायास्येव स्थलान्तरे । व्यभिचरोऽपि तेनासन् तरकृतं गणितं किल ४० ॥ सूर्यसिद्धान्ते। विक्षेपापक्रमेकत्वे क्रान्तिविक्षप युता । दिग्भेदे वियुता स्पष्टा भास्करस्य यथागता । एवमिह ध्यकदम्बप्रतीययोः क्रान्तिशरयोः संस्कारोऽसमुचित इति भास्कराचार्येण ध्रुवप्रतीयः शरः स्पष्टः साधितः । यथा भट्टेन स्पष्टम्यकान्तिशस्व स्पष्ट कान्तिरस्यैवधिकारस्य २०तम श्लोकमारभ्य २५तमश्लोकपर्यन्तं कृता तथैव भास्करेणापि किन्तु प्राचीनैर्बहुभिश्चापयोग ज्याच पान्तरज्यस्थले चापज्यायागचा पज्यान्तरे स्वीकृते, कमलाकरभट्टनापि त्रिप्रश्नाधिकारे शकुंतला शकथने तथैवेति । ज्यमको ४ त्रि अथ मध्यमाभ्यन्तज्य। अतः स्पष्टान्य क्रान्तिज्य सषु। ज्यामक ज्या (मश मअक्र. ज्यामशरा अतः सयु ज्यस्यअक्र. ४ सपु स्पष्टतया अथोपपत्तिः ध्रुवाभ्यां कदम्बाभ्यां च चळवृते कार्यं क्रान्तिवृत्तस्थग्रहभो त गचिह्नोपरि नये ते च नाडीवृत्ते यत्र स्यूटे ततः स्वस्य ग्रहभोगा यधि स्वस्वक्रान्यंशाः । क्षुववृत्ते आद्यसंशः । कदम्बवृत्तेऽन्यसंज्ञा इति । गोलसन्धी तयोरभवोऽयनसम्धौ तयोः परमवं जिनशतु स्यम् । कान्तिवृत्ते यत्र प्रहचिहुं तत्सहकदम्बवृत्तनाडीवृत्तसम्पा तेऽर्थग्रहांचवें ताभ्यां ये क्षितिजे ते अपि स्वस्वसंशया भवतः । त कुजयोः सात्रिभग्रहस्थाने च सम्पातः । तत्राम्यग्र सकग्रहस्थाने हचिहकुजे यथा नाडीवृत्तात् सत्रिभप्रहचिहुं स्वक्रम्यतरेऽत रितं तत्कदम्बवू सान्नाडीवृत्तं तु सत्रिभग्रहयुज्याचापांशेरन्तरितम् । तत्र तस्कदम्बवु तं क्रान्तिवृत्तं कथं नाडीवृतं नाडीमतभेय खत्रिभ प्रयुज्याचपाशः परकायःआद्यन्स्यशः स्पष्टस्यशाः कान्यंश एव कलव्यः । अम्यक्रम्यंशः स्पष्टान्यक्रम्यैश। तत्र क्रमेण क्षेत्रांशा ध्रुवं ध्रुवं वन्यप्रहचिङ गोलसन्धिरिस्यम्यकान्तिस्प टुक्राम्योरानयनं यथोक्तमुपपन्नमुकक्रान्तिक्षेत्ररीत्या । एवं प्रहसम्बन्धि कदम्बवुत्तं नाडीवृत्तं प्रहसम्वन्धि धुववृत्त मायनव लनं प्रहचिहकुजे परक्राम्यंशः । अन्यप्रहाचहञ्ज सात्रभ प्रहकान्तिः कान्तिरेव प्रहाभ्यधि ग्रहणूज्याश्चापांशाः क्षेत्र शरा । ग्रहचिहं गोलसन्धिः सत्रिभग्रहचिह्नसाइभग्रहचिहे श्रावि युक्त।यनवलनानयनमप्युपपने शतेऽक्रम्य परक्राम्यानयनरीत्या खेटकोट्यपमो बाहुविषमोऽन्यापमः समः । एकपाश्र्वे परक्रान्तिभृतेरन्यत्र चसमः ॥ टापमोऽयनार्थं च वलनं हि समस्त्विदम् । चतुष्काणधुवधूपप्रक्पफणोऽसमोऽन्यतः । अथ स्पर्कम्तिवासनाऽप्यप्रकारात् सा यथा । गोलसन्धिवयः सक्के चलघुत्सं यत् तइहविम्बोपरि नेयम । अयनमण्डले कास्तियूत तद्वत्तयोरन्तरं परमशः क्रान्तिवृत्तनाडीवृत्तान्तरं पापमो नाडीवृ (ज्या मश ) सयु सयु ज्याम अत्र मयमशरस्याल्पत्वाजीवाचापयोरभेद धीति ज्यास्पतां म, वि। + ज्यामक्र । अत्र प्रथमस्वरूपं स्पर्शरेणाभिहित मथ सलु स्थले यष्टिरायनवलनकोटिज्या रक्षिताऽत -"त्रिज्याव गदयनवलबज्याकृतिम् इत्यादि भास्करोक्तं स्पष्टशरानयनमुप द्यत । अत्र स्थौल्यं स्पष्टमेव नैतावता वस्तुतो व्यभिचारः । इव भवेनापि 'क्वचित्” इत्युक्वा कस्य नक्षत्रस्याष्टकान्तावेवापतिः। प्रदर्शितेति बुद्धिमद्भिरूहनीयम् ।