सिद्धान्ततत्वविवेके भानमष्टाक्षि वस्व द्रि त्रिद्वि वचष्ट शरेन्दवः १५८२२३७८२८।। अथ मध्यमाधिकारः । चान्द्राः खटखखव्योम खनिखर्तनिशाकराः १६०३००००८० ॥ १०४ ॥ घडवह्निचिताश।इतिथय-१५८३३३६ श्चाधिमासकाः । तिथिक्षया यमयीक्षिद्वयष्ट व्योमशराश्विनः२५०८२२५२ ॥ खचतुष्कसमुद्राष्टकुपञ्च-५१८४०००० रविमासकाः । भोदया भगणैः स्वैः स्वैरुनाः स्व खोदय युगे ॥ १०८॥ भवन्ति शशिनो मासः सूर्येन्दुभगणान्तरम् । रविमासोनितास्ते तु शेषा: स्युरधिमकाः ॥ १०६ ॥ सवनाहानि चन्द्रे यो दृश्यः प्रोज्झ्य तिथिक्षयाः । अधिमासोनराच्यफैचन्द्रसावनवासराः ॥ ११० ॥ सहस्त्रास्तु ते दृष्टिकल्पे स्युर्ये च कल्पजाः । भगणास्ते सहस्राप्ताः पूर्वोक्ताः स्युर्महयुगे ॥ १११ ॥ युगसौरमासः ५१८४०००० सौरदिनानि १५५५२००००० ॥ चान्द्रमासाः ५३४३३३३६ । चान्द्रदिवसाः १६०३००००८० । अधि- मा सः १५८३३३६ । अवमानि २५ ०८२२५२ ।। विधिकल्यक्तियत् सृष्टि कल्पेऽपि युगसंज्ञया । व्यवहारः स विज्ञेयों लाघवादृगणिताय वै ॥ ११२॥ (१) सर्वप्रमाणागमसुप्रसिद्धाः खेटीपातोचकपूर्वकणाम् । कल्पोदिता ये भगणदयस्तत् सर्वं (२)निरग्रं किल (३)सप्रमाणम् ॥ १ ॥ स कल्प कालो न विधेर्दिनादे स्तत्र प्रहृत्तिर्न यतोऽखिलानाम् । टेर्मुखे तद्भगणादिकानां प्रारम्भ उक्तोऽस्ति ततः स कल्पः ॥ २ ॥ दृष्य त्यकल्पभगणरतोऽनुपतनबुधैः । ग्रहाद्यानयनं सम्यक् क्रियते खटचरतः ॥ ३ ॥ विशेष शरण: । (१) सर्वेषामगमानां मध्ये प्रमाणरूपो य आगमः सूर्यसिद्धान्त स्तमनिति । (२) नि:शेषम् । (३) आर्षग्रन्थे येषां यानं प्रमाणानि भगणादिमनानि तैः सहेयरों ‘सर्वप्रमाणागमसुप्रसिद्धः’ इति पूर्व विशेषणतः पुनरुक्तिदोषापत्तेः सत्रगेगं प्रमाणेन सहितं यथा स्यात् तथेवि क्रियाविशेषणस्याग्रिमश्लोके ऽन्वय इति । इति भगणादिमानाध्यायः ।
