सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:सिद्धान्ततत्त्वविवेकः.pdf/१९८

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति

१७६ सिद्धान्ततवविवेके टुङ्गन्नित्यधिकारः । ३७७ अलीकं च तस्माद्धरं तत् किमथे निरुक्तं बुधैस्तद्विभाव्यं स्वबुद्धया। ॥ ९२ ॥ अबोधात् सितकर्यार्थं गदितं यच्छिरोमण ।। अन्यजातिभवं जायं चन्द्र।कन्तश्च तन सत् ॥ ९३ ॥ एवं हि पट्टिपलांशदेशे (१)भचक्ररूपक्षितिजे सृगादौ । चन्द्रो रविमीपमुखऽथ तत्र विधोः सितं स्यादधिकं सदाऽर्धात् ॥ ९४ ॥ शृङ्गोद्भवो नैव ततश्च तत्र मत् कोटिपक्षोऽर्धसि तं विधोः प्रक् । है । यद्यम्य सम्याजैधपण्डलन सितारूढमण्डलयोर्विभेदे तत्रैव सदृकूमताविरोधात् ॥ ८६ ॥ एवं हि यत्र फुटबडभावो न तत्र साम्यं नियमेन दृग्जम् । दृग्जे तु सम्ये नियमान् स्फुटाख्य बहोरभावो न हि चाथ कोटेः ॥ ८७ ॥ अभावतः स्यानियमन दृग्ज चोधरवं न तथाऽधरोत् भृङ्गकाग्रान्नियमेने नव तत् कोट्यभावोऽनुपपत्तिरिस्थम् ॥ ८८ प्रसिद्धसिद्धान्तशिरोमणिस्थः समाधरोधेन्दुसितमजाता। समर्थनं तत्र तु सार्वभौमे श्री(१विश्वरूपेण कृतं तदेवम् ॥ ८९ ॥ रखतरकाट्यभावाSस्ति यत्राथ तत्रै- व हि प्राक्परं सूत्रकं भृङ्गस क्तम् । यतो भास्करोक्तप्रकारान् सदैव भवेत् तेन तकव्यभावं विना न ॥ ९० ॥ यदुक्तं च पूर्वापरं अस्त्रं स्वतन्त्रयेद्ध्वाधरस्वेन चोक्तम् । परं स्वम्बरे स्वीयदृष्टान्तगोले विधोः शृङ्गयोरन्तरे तत्र सूत्रम् ॥ ९१ ॥ तथैवात्र कोटेरभावेन चोध्र्वा धरं चापि दृग्युत्तरं शृङ्गयुग्मम् । । (१विश०मुनीश्वरेण । अखण्डितं शुक्लमित्रास्ति पूर्णम् ॥ ९५ ॥ तद्रुपक्षे पर बाहुकव्यः साम्यान्न हि स्यादिति भास्करोक्तिः। मत् कव्यभावे शशिभृङ्गजं य- चोध्र्वाधरस्वं परपूर्वसूत्रे ॥ ९६ ।। तत्कोट्यभावान्न भवेदिहेयं श्रीजिष्णुजार्यं प्रति भास्करोक्तिः। स्वपणं हि स्वमुखत् कृतं तैः सिद्धान्तविर्यसभां प्रविष्टैः ॥ ९७ ॥ विम् विधोस्तत्परिलेखतो या पूर्वापरा सा सममण्डलस्था ।

  • e.

(१) वि० श० यत् खस्तिकगे रवौ'-इत्यादि भास्करोक्तं ब्रह्म गुप्तकथितयुम्नोन्नतिपरिलेखविरुवं खण्डयति भट्टः । अत्रास्यैवाधि कारस्य ७६ तमश्लोकस्य टिप्पणी विठोज्या ।