३७४ सिद्धान्त तस्वविवेके ऋोन्नत्यधिकारः । ३७५ यथा स्वदृमण्डलखण्डितं स्यात् संदृश्यते तदिहावनिस्थैः ॥ ७६ ॥ अथैवं तदधील्पशौकचेऽपि शुद्धे। न दृग्वृत्तसंस्थे सदेन्द श्च तत्र । कुजासन्नभावात् कुर्वंस्थितं यत तदधरं दृश्यते भृङ्गमिन्दोः ॥ ७७ ॥ ऋजोर्वेगस्य त्रिभहीनलग्ने चेद्विम्बगोलस्य च केन्द्रबिन्दोः । तदा तद्ध्वधरताऽर्थशक्यं यावद्भवेत् सा न हि कोट्यभावात् ॥ ७८ ॥ तत्रेन्दुकंनरौ समौ न हि तयोस्तत्रान्तरं स्यादतः शृङ्गधरता कुजपरि सदा कोटेरभावः कुतः। एवं स्वक्षितिजपमाल्यवृतितोऽन्यत्र स्वदेशे यदा sीन्द्वोर्बिम्बजकेन्द्रयोर्भबळये मध्ये त्रिभोनाङ्गकम् ॥७९॥ सा स्यात् तत्र नरद्वयस्य सततं फट्रभाषस्तदा। शृङ्गोऽधरता विधोर्न हि भवेदृणन्तगोले फेचित् । तेनैवं किल यत्रयत्र च भवेत् कटरभाव विधाः ध्ङ्गध्वधरता तु तत्र च कुतो या दृग्दृशेनोदिता ॥८०॥ अथात्र षट्षष्टिपलांशदेशे भचक्ररूपं क्षितिजे च तिर्यक् । सर्वत्र दृमण्डलत श्च तत्र शृङ्गोद्भवः शतरुचेर्यदा स्यात् ॥ ८१ ॥ अदृश्यश्चद्वै क्षितिजादधःस्थं इयं च युद्धे क्षितिजोवीसंस्थम् । एवं तद्ध्वधरता भवेद्य सा कोट्यभावादिति गर्ववृद्धः ॥ ८२ ॥ सर्वत्र तदंशवशात् स्वकीयं गुणं तथा जिष्णुसुतार्यदोषम् । स्त्रज्ञानतो वर्णयतीह मत्वा चास्मानपर्यन्तकृतार्थकंस्यम् ॥ ८३॥ दृङ्चतिर्यग्गतवृत्तलग्न ग्रयुग्मं तु समं नृदृष्ट्या । दृढतां तत् स्वधरध्यगं स्या बा(१)च्छराग्रस्थितचन्द्रविम् ॥ ८४ ॥ वृत्ते तु ते चात्र सिताख्यवृत्तं भमण्डलं चेतरथा प्रकरष्ये । अतोऽन्यथा तद्वितयं तु ये(२)ऽन्धा वदन्ति साऽल्पेन्दुसितोन्नतिमें ॥ ८५ ॥ यत् केवळेऽपि स्फुटया भावे स्याकृङ्गसाम्यं किल भास्करोक्रया । = = (१) वि०श०. -अन्यच्छराप्तस्थितचन्द्रविम् उक्तादन्यत्र शरा प्रस्थे चन्द्रविम्ये न किन्तु सिताण्यवृक्ष भमण्डलं च ते हे वृत्ते इतर था भित्रे प्रकलये सित वृत्तभमण्डलयोरभेद एव स्थितिभेदात् सम स्वधरत्वं च शृङ्गयोः पूर्वं प्रदर्शितं शराप्रस्थे चन्द्रविम्वे तदुः भयं न भवतीत्यर्थः । (२) वि०श७ध्येऽन्धा विचारविरहिता वदन्ति तेभ्य इति शेषः । सा प्रसिद्धऽल्पेऽसितोन्नतिः स्तोका चन्द्रशुक्क्रोन्नतिमें ममास्तु ज्यौतिषसिद्धस्तविवेचकमण्डलात् तेऽन्धा गलहस्तदान निका इया इत्यर्थः । _
