शृङ्गोन्नत्यधिकरः। ३६९ ३६८ सिद्धान्ततवघ व कं ऊध्वधरत्वं शशिशङ्कयेव् खमध्यगेन्दोर्चशतो न दृष्टम् । यथा नतः सऽत्र तथ तद्रथः नैवेन्दुवाणोऽथ तदा भवृत्तं (१)सवे तु तत् स्यात् सितसंज्ञवृत्तम् । अर्केन्दुबिम्वद्यसक्तमस्मात् तिर्यक्स्थवृत्ते सितङ्गकारौ ॥ ४४ ॥ इन्दुर्वाणस्य सखे तु यच्चेन्दूकेंजकेन्द्रयोः । स्पृष्टं तद्वलयं यं चन्द्रगोले सिताभिधम् ॥४५॥ तुल्यन्यदिकूस्वापमकाक्षदेश राशिः खमध्येऽस्ति यद तदा स्यात् । भट्टत्तदृङ्मण्डलयर भेद स्तत्रास्ति ठग्नं त्रिभयुक्तराशिः ॥४६॥ एवं तुलमेषमुखोदये तद्वृत्तरूपं सममण्डलं स्यात् । तत्रास्ति न्नं त्रिभहीन ठनं खमध्यगं भिन्नमिदं परव ॥४७ भट्टत्त हृडमण्डलयोरभेदे शृङ्ग समे ते नरदशेनाहं । भृग्रनम्रांशकयोः समत्व देवं भवृत्ते सममण्डलेऽपि ॥ ४८ ॥ तियेझसमाख्यद्वयसक्तवृत्ते दृसम्मुखं शृङ्गयुगं समं स्यात् । तिर्यग्गतं युञ्जयुगं च तत्र दृग्वृत्ततोऽथ त्रिभहीनलग्ने ॥ ४९ ॥ चेदिन्दुरत्रापममण्डलं हि तिर्यस्थितं दृष्टिजवृत्ततः स्यात् । दृग्वृत्तगं शङ्गयुगं समं न शृङ्गग्रनम्रांशकयोरसाम्यात् ॥ ५० ॥ (१) वि० श७--बाणस्य-इति शेषः । शृङ्गद्वयोधरताऽथ तेन ॥ ९१ ॥ नरैः कुजसन्नतयाऽत्र दृष्ट भृङ्गद्वयध्वधरता विशेषात् । ततिर्यगूर्धाधरभिन्नदेशे भट्टलदृङ्मण्डल भदजता ॥ ५२ ॥ स्यादेकोन्नतिरम्यष्टी नतं भवेत् तत्र वदामि युक्तिम् । स्वल्पा यदग्रस्य नतीशकास्तद् दृक्स्त्रभुवें वार्षिकाश्च यस्य ॥ ५३ ॥ तद्दृष्टसूत्रं तदधश्च तेन द्रष्टोन्नतं पश्यति तत्रतं च । नैकव्यरस्थितितस्तदित्थं क्रमेण चिन्यं सुधिया ख संस्थम् ॥ ५४ ॥ इस्थमुक्त शराभाव भट्टत्तात् तदव हि । शरसखे सित।ख्याच फुटं ज्ञेयं विजानता ॥ ५५ ॥ भिन्ने नते घ् ङ्गयुगं यदैक दृग्दृतगं तव वधरोध्वगं स्यात् । विभिन्नदृग्वृत्तगतं तु किंचि नतोन्नतं तुल्यनते समं स्यात् ॥५६॥ शूद्रे समे स्तो यदि वह भाव ऊध्र्वाधरे ते यदि कट्यभावः ।
