२५२ सिद्धान्तात रवि वेके छायाधिकरः। ३५३ कुखण्डकेन त्रिगुणार्ध निम्न कर्णाधृतं तस्य धनुनेतशः ॥ ४९ ॥ यदा रवेः स्युर्नरभा नरेण सार्वभौमशिरोमष्योः कुष्ट्यर्कसङ्गतम् । स्त्रं कर्णे भुजे इग्ज्या कोटिः पृष्ठस्फुटो नरः ॥४४ दृष्टच्छायान्यजातीयं जायमुक्तमिदं तथा ।। पूर्वोक्तादतिसूक्ष्मार्थं दृष्टच्छायानुपाततः ॥ ४५ ॥ कुच्छन्नस्त्री जास्यं तद्योगाच्च तृतीयकम् । जास्य तदनुपाताच गभशङ्कमसाधनम् ॥ ४६ ॥ कृतं तदपसद्धिम्वोध्वधर्गर्भज्जावधि । यतस्त्रिज्य गृहीत्वैव नाशितं गौरवञ्च तत् ॥ ४७ ॥ विजातीयानुपातोत्थं यद्यभीष्टं च तन्मते । दृष्टभाक्षेत्रतस्तेन न कथं छ।घवत् कृतम् ॥ ४८ ॥ (१)कर्णस्य वर्णा द्विगुणः कुखण्ड वगैनितस्तस्य पदं विहीनम् ।। सम तदा भास्करपूर्वकस्य । कुपृष्ठजस्पष्टनरोऽस्फुटोऽस्य दृग्यासमस्तव यतोऽस्ति नूनम् ॥ ९० ॥ कुपृष्ठगाल्पस्य नरस्य चाग्रं स्या यदकृत् किल कर्णसूत्रम् । समक्षता यत्र विलग्नमस्मात् तच्छङ्कमूलावधि तत्र भा स्यात् ॥ ५१ ॥ दृश्याऽथ सा(२)नैव नरेण तुल्या कथं त्वतस्तद्भणितं सुसूक्ष्मम् । छायाद्वक्षत्रमुखमतस्य विचरणज्ञस्य मतेऽस्ति नूनम् ॥ ५२ ॥ वस्तुतस्तु धरणीसम पृष्ठे भिन्नभिन्नरभा नरभेदत् । अस्ति निश्चितमहदेतदृश्य तमभाजनितजास्यविभेदैः ॥ ५३ ॥ कथ्यतऽल्पनर जल्पनरण नैव साऽत्र खलु किन्तु सदैव । इदीर्घनरमानविभेदे ऽय त्र ते च रविसंख्यविभागैः ॥ ५४ ॥ (१) वि० श७–अत्र ज्यान पृशं. यदि छा = १२ तदा = .गशं = पृशं + कुक = ज्यान + कुक। अथ गर्श +ज्यन = (ज्यान+ छेक) + योन = त्रि =२ ज्यांन+२ ज्यान७ कुक + कुक ।
- .ज्यांन + ज्यान० कुक + कुक कुक कुक
ज्यान + कुक कुक V२ कुक ज्यान ३ भूभ्या v कि वे? (४ भृश्य )२ _कि. ३ ऽऽ . ज्यान * क २ क 'क{’क-' ") -५व्या } अतं उपपन्नम्। अस्योपपत्तिः शेषासनायामपि प्राचीना समुचितैव । २ (१) वि० श७-भूपृष्ठे दमध्यस्थशङ्कच्छाया तथा भूपृष्ठा- द्रविबिम्बकेन्द्रगामिसूत्रे संलग्नाम्रस्य शङोश्छाया भास्कराचार्येण समैव सर्वत्र स्वीकृता यहुभटेनाप्यतोऽग्रत एव कथ्यते ।
