३९० सिद्धान्ततवविवेके छायाधिकारः । २११ तिर्यक्स्त्रं च गर्भयं कुजस्त्रं तथोर्वगम् । कुर्यान्मध्याभिधं तत्र यत्र लग्न कुण्डले ॥ ३९ ॥ कुपृष्ठं तत्र विज्ञेयं तत्र रखप झुलं नरः। तथा कुपृष्ठतस्तिर्यग्गर्भक्षितिजस्त्रतः ॥ ४० ॥ समन्तरेण यत् सूत्रं पृथुक्षितिजसंज्ञकम् ।। स्वीयकक्षागतार्कस्य विम्बकेन्द्रान्नराग्रः ॥ ॥ ४१ स्त्रं कर्णेभिधं कुर्यात् स्वीयपृष्ठकुजावधि । तत्र यच्छङ्कमूलस्य कर्णमूत्रस्य चान्तरम् ॥ ४२ ॥ दृष्टच्छाया तथा कर्णश्छायाशङ्कमृगस्विह ।। इस्थमत्र प्रतीयर्य छायाक्षेत्रस्य दर्शनम् ॥ ४३ ॥ विम्बरय खण्डेन ततो ज्यकाऽसौ भूगर्भतऽभीष्टनरोऽतिसूक्ष्माः ॥ ३२ ॥ इस्थमुक्तं हि सिद्धान्त सार्वभौम वयुक्तितः । रङ्गनाथात्मजेनाद्याद्भिनं(९) स्वक्षेत्ररीतितः ॥ ३३ ॥ रविरश्म्यवरोधतोऽत्र लबा कृतिसिदक्षितिपृष्ठगर्कशकः। स्फुटभा भवति प्रमाणमस्याः कथयामि प्रथमानुसारमत्र ॥ ३४ ॥ त्रिमश्नरीया प्रथमं प्रसाध्ये अण्डलस्थार्कजशङ्ह्ग्ज्ये । कुच्छन्नमूत्रेण निजेन हीनः स गधे शत्रुर्निजपृष्ठभूजात् ॥ ३९ ॥ रवेस्तु पृष्ठापनरोऽथ शर्छ- इज्ये तु ते भानयनाय योग्ये । रविप्नदृग्ज्यार्कविहीनपृष्ठ- नरेण भक्ताऽर्क-१२ नरप्रभा स्यात् ॥ ३६ ॥ दृश्या कुपृष्ठीयनृणां तदर्क वगैक्यमूलं किल भाश्रुतिः स्यात् । इत्थं कृतं विम्बजकेन्द्रजात शकग्रसकर्मकरान्तरेण ॥ ३७ ।। अत्रोपपत्तिबोधार्थं पृथिवमपवर्तताम् । कुर्यादर्कस्य कक्षां च तथा तदृत्तपध्यगम् ॥ ३८ ॥ दृग्ज्य |शङ् १२ भूगर्भ (२) वि० श-स्वकीया या क्षेत्ररीतिः । सु अति या अक्षेत्ररीति रसमञ्जसक्षेत्ररीतिरिति ।
