१४८ सिद्धान्ततरुषविवेके छायाधिकारः। ३४९ ग्रहर्कबिम्बान्तरसूत्रमुक्तं भासिद्धिदे तच्च यथायथाऽल्पम् । तथातथाऽपा ग्रहविम्बगोलच्छाया sधिकवे स्वधिका सदेयम् ॥ २३ ॥ अथार्कमध्यकर्णप्रमाणेन भूछायादैर्यम् २२३६३१ । एवमुच्चकर्ण प्रमाणेन २३२१२५ एवं नीचकर्णप्रमाणेन २१५१३६ । एवं चन्द्रश्न शुक्राणां मध्यकक्षाप्रमाणेनार्कवशेन कर्णान्तरसमे केन्द्रस्तरसूत्रे क्रमेण छायादैर्याणि लिख्यन्ते । चन्द्र. ५०५२२ । बु. ११८५४ ।। शुः २१९६२ एवं नीचस्थिते रवौ तद्राशिग एव विधुरुधगत स्तदेदुच्छायादैर्यं च ४८०७४ ॥ (१)खमध्यगौ विम्बजगोलकेन्द्र- योगाद्यद। स्तः शशितिग्मरश्मी । तदेन्दुभागं क्षितिखण्डहीन निजभृतेरल्पतरं च तत्र ॥ २४ ॥ भवेत् कुपृष्ठे।वेगमिन्दुभागं भामण्डलं चेदधिकं पृथिव्याम् । एवं खमध्यादिरत्र भाग दृवस्त्रकाभ्य सुधिया विचार्यम् ॥ २५ ॥ आर्याविरोधतो गर्भात् त्रिप्रश्ने या प्रभोदिता । तदमृक्षपस्वतः पूर्वैः कथिता सा तदन्यथा ॥ २६ ॥ स्वभुक्तितिथ्येशविवर्जितो ना महाँल्लघुः खाग्निकृतांशहीनः । (१) वि० श७-कलयते केन्द्रीययोगात् खस्वस्तिकस्थरविचन्द्र युतिरस्ति । तत्र चन्द्रच्छायादैघ्र्यं भूपृष्ठादुपरि तदधस्तस्थं च त्रिधा। भवितुर्महति । सूर्यग्रहणे खग्रासवलयग्रहणादिविचरोऽप्येत- दधीन एव स्पष्टो भवेदस्फुटतदृग्ज या संताडिताऽॐः स्फुटशङ्भक्ता ॥ २७ ॥ प्रभा भवेम तिथिभागतोऽल्पो यावद्विधुस्तावदसावदृश्यः(१) । इयमभमाधनमुतपत्र शिरोपणं स्वक्षितिपृष्ठशङ्कः ॥ २८ ॥ (२)कुगर्भशङ्ग्ययोर्धनु लंबो क्रमेण यौ । स्त्र विधखण्डलिप्तिकयुतोनित ज्यके तयोः ॥ ॥ २९ नृदृग्ज्थे ततो दृग्ज्य का सूर्यनिधनी धराच्छन्नमूत्रोनशङ्काख्यभक्ता । प्रभा दर्शनीया ततो भाश्रुतिः स्यात् । कुपृष्ठे स्ववियोर्वैनेमिमजात ॥ ३० ॥ छुच्छनसूत्रार्कलवेन नना दृष्टम भ दृष्टभया युतऽस्या । कुच्छन्नमूत्रार्कयुतेश्च वग योगा। पदं तद्विहता त्रिभया ॥ ३१ ॥ कुच्छत्रमुत्रार्कयुतिमगुण्या ऽस्याश्चापभाग रहिता निजेन । (२) वि० श७-प्रष्टव्यः सिद्धान्तशिरोमणेर्पहच्छायाधिकरस्य १४ (२) वि० श७–मुनीश्वरेण सार्वभौमे विम्बकेन्द्राद्वबिम्बाधं कलान्तरे स्वस्तिकासन्ते विम्योर्चनेमिस्तथा दूरे विम्याधीनेमिरिति कलयते । तदविन्दु द्वयस्थकिरणयोर्विस्वेनैवावरुद्धत्वाच्छाये अपि नैव भवत इत्याद्यसङ्गतालापे सत्यपि द्वादशयुतकुच्छन्नकलाकोटिस्तक ॥ तदा त्रिज्याकर्ण का कटिरिति त्रिज्याक तदुकक्षेत्रे साजा त्यानुपपन्नत्वात् तदानयनमसदिति युक्तमेव भट्टस्याग्रतः कथनम् ।
