३४६ सिद्धान्ततत्वविवेके- छ।याधिकारः । ३४७ ग्रहर्कयोः स्पष्टवियोगजीवा ग्रहस्य (१)कर्णेन गुण विभक्ता । त्रिभज्पया लब्धमितो भुजः स्यादेवं फलज्या ग्रहकर्णनिनी ॥ १२ ॥ त्रिज्योद्धृता तस्सहितो विहीन स्तीक्ष्णांशुकर्णः कथिताऽत्र कोटिः । स्पष्टाभिधे कार्कमृगादिषटके ग्रहर्कयोस्तद्विरेऽथ कर्णः ॥ १३ तद्वर्गयोगस्य पदं स्वकक्षा गोळस्थयोः खेचर तीक्ष्ण भान्वोः। स्य। यत्र कुत्र स्थितयोश्च बिम्बः केन्द्रान्तरे योजनसूत्ररूपः ॥ १४ ।। ५ ९ ९ याम्योत्तरावत्र भुजौ च कोटी पूर्वापरे मण्डलतो रवीन्द्रः ॥ १७ ॥ स्वकर्णानिध्य त्रिगुणोद्धृते ते स्वबहुकोटी किळ योजनादी । कथं च तुल्यान्पदिशोः क्रमेण बाड कोट्योश्च वियोगयोगाद ॥ १८ ॥ फुटे च ते स्तः खलु बहुकोटी चन्द्रार्कयोर्मध्यगते(२)ऽत्र नृनम् । काये तयोवेगयुतेश्च मूल माद्यभिधं चैवमिनेन्दुशङ्कू ॥ १९ ।। स्वकर्णनिधनौ त्रिगुणोद्धृतौ च तौ योजनाद्यौ भवन स्तयोश्च । ऊचधरंकान्यदिशोः क्रमण वियोगयोगाद्भवतीह चन्यः ॥ २० ॥ तये।अ बगैक्यपदं स कर्ण(२)इन्द्वर्कविम्यान्तरस्वरूपः । यदर्थमज्ञानवशाद्भ्रमन्ति स्वस्वाभिमानाद्रहगोलविज्ञाः ॥२१॥ यद्विगोलकेन्द्रोत्थं सूत्रं खेटार्कयोरिह । अनल्पं३)सर्वदैव स्यात् तत्कर्णान्तरतो हि तत् ॥ २२ ॥ (१) वि० श७–अत्र सन्धिः प्रामादिकः । (२) वि० श७—ब्रह्मगुप्त नैकगोलस्थयो रविचन्द्रयोविंम्बान्तर सूत्रं "यीन्द्र्धभुज़ज्या द्विगुणा’ इत्यादिना श्वद्भन्नतावनुपयोग्येव साधितमतो भट्टस्य रविच चीनत्वात् तद्गर्वोद्गारः शोभनः । (३) वि० श७–त्रिभुजे यथा द्वयोभुजयोर्योगस्तृतीयभुजाद धिको भवति तथैव द्वयोभुजयोरन्तरात् तृतीयभुजोऽधिक एवेति ज्यौतिषसिद्धान्तविदां प्रथमं भट्टेनैवाशायि । भाशौक्ल्ययोरानयनाय पूर्वे नंदहूतो यः खचरस्य चैवम् । विवृत्तगात् खेचरतः मुख्यः प्रोक्तो मया बुद्धिमत सुखर्थम् ॥ १५ ॥ इत्थं यदुक्तं रविकलिकातः स्वधःस्थितानां च तथोर्वगानाम् । खेटार्कयोर्यत्ययतश्च बोध्यं यथोक्ततद्विवियोगसूत्रम् ॥ १६ ॥ वचनाद्बम्बान्तरसूत्रानयनप्रकारस्य समं अथान्यथा वा कथयपि सम्यक् चन्द्रार्कविम्वन्तरसूत्रयुक्तिम् । (१) वि० श७-प्रहस्य कर्णेन विधीयेनैव ।
