२४४ सिद्धान्ततत्वविवेके छायाधिकरः। ३४५ ग्रन्थसूत्रखयोगाचिद्दे यतोऽस्य वश्यं खचरो नृढइयः ॥ १७३ ॥ यद्दृष्टिसूत्रे खचरोऽस्ति दृश्यो यः खेऽथ तं पश्यति नान्यदृष्ट्या । एवं नरा दृग्द्यस्त्रभेद ६S दिग्वैपरीयादवलोकयन्ति ॥ १७४ ॥ इति श्रीकमलकरविरचिते सिद्ध।ततत्वविवेके विम्याधिकारः। अथ छायाधिकारः । २२ येयेभवेदृकिरणावरोधस्तस्तंस्तु करावरोधः सूर्यस्य । भवेदबईथै यदि चान्तरस्थं दृगॐ योस्तत् किल तईटयम् ॥ १३ विम्वं रवेस्तत्र नृणां तदर्क- कराश्च तद्वन्न लगन्ति यस्मात् । अतः खतः सिद्ध इहान्धकारो दृग्गोचरोऽर्कस्य करावरोधात् ॥ २ ॥ यावन करावरोधेन व्यक्तो यः करमध्यगः । विस्तारायामतस्तावान् श्रेयो भासंज्ञकोऽत्र सः ॥ ३ ॥ अर्कतो योऽल्पको गोलस्तछायाविकृतिभृशम् । उत्तरोत्तरमस्य स्यादधिकस्याधिका स्मृता ॥ ४ ॥ यथाऽर्कीरथकुगोलस्य छायादध्ये प्रसाधितम् । तथैव ग्रहविम्वीयगोलशदैर्युपानयेत् ॥ ५॥ ग्रहस्य ययोजनमण्डलर्जी ग्रहर्कविम्वन्तरस्त्रनिनम् । भकं तयोर्योजनमण्डलार्धा न्तरेण तत् स्यात् खगभाग्रदैर्यम् ॥ ६ ॥ यत् स्वस्वगळस्थतखटभान्वा विंम्बीय गेटद्वकेन्द्र(१)सूत्रम् । प्रसिद्धतद्योजनसंख्यया स्या । भासिद्धये तत् कथयामि सूक्ष्मम् ॥ ७ ॥ ग्रहर्कयोरन्तकोटिजीवा ग्रहेषुकोटिज्यका विनिनी । त्रिज्योद्धृता स्यात् फळशिथिनी त चापं फलं तल्लवहीनखङ्गः ॥ ८ ॥ स्फुटंग्रहकोन्तरमाद्यपदे भार्धाशयुद्धश्च पदे द्वितीये । तृतीयके भाषीलवैर्युतास्ते चक्रांशयुद्धश्च पदे चतुर्थे ॥ ९ ॥ ग्रहर्कयोस्तद्विरेऽथ भागाः खग्न्यदूताः स्यादपूर्वकं तत् । ग्रहार्कयोस्तद्विरं स्फुटाद्यं ग्रहर्कबिम्बोर्चग(२)मण्डले हि ॥ १० ॥ फलस्वकयोर्विवरेण वाऽत्र ग्रहर्कयोरन्तरकं युनम् । पदं विधयं विषम स में च। क्रमाद्ग्रहर्कान्तरकं स्फुटं स्यात् ॥ ११ ॥ (१) वि० श७-एतडिम्बान्तरसूत्रसाधनं भट्ट नैव प्रथममकारि। (२) वि० श७-प्रहरविबिम्बोपरिगते सितवृत्त इति ।
